Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Adhyaya 21Kuvalayashva’s Descent to Patala and the Rescue of Madalasa

पपात सहसा गर्ते सक्रीडोऽश्वश्च मामकः ।

सोऽहमश्वं समारूढस्तमस्येकः परिभ्रमन् ॥

papāta sahasā garte sakrīḍo 'śvaśca māmakaḥ / so 'hamaśvaṃ samārūḍhastamasyekaḥ paribhraman

“Bỗng nhiên, con ngựa của ta cùng mọi yên cương rơi xuống một hố sâu. Rồi ta lại lên ngựa và một mình lang thang trong bóng tối.”

पपातfell
पपात:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriyā-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
गर्तेinto a pit
गर्ते:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
सक्रीडःsportive/playing
सक्रीडः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + क्रीड (प्रातिपदिक)
Formसमास: स-क्रीड (अव्ययीभाव/उपपद: ‘with play/sport’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of अश्वः
अश्वःhorse
अश्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
मामकःmy/owned by me
मामकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमामक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of अश्वः (‘mine’)
सःhe/that
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अश्वम्the horse
अश्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समारूढःhaving mounted
समारूढः:
Karta (कर्ता; predicate of अहम्)
TypeVerb
Rootसम्-आ-रुह् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having mounted’
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
एकःalone
एकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of अहम्
परिभ्रमन्wandering about
परिभ्रमन्:
Kriyā-visheshana (क्रियाविशेषण; attendant action)
TypeVerb
Rootपरि-भ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘wandering’
Kuvalayāśva

{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Uncertainty during pursuitSolitudePerseverance

FAQs

Even while acting rightly, setbacks occur; the dhārmic response is resilience—remounting and continuing rather than abandoning duty.

Ākhyāna (episode detail).

The ‘pit’ is a classic symbol of sudden downfall or distraction; remounting indicates restoring mastery over the senses/vehicle and continuing the inner quest.