Home›Markandeya Purana›Adhy. 18›Shloka 10
←Previous Verse
Next Verse→

Markandeya Purana — Adhyaya 18, Shloka 10

Adhyaya 18 — Arjuna Declines the Throne; Garga Directs Him to Dattatreya; The Gods Defeat the Daityas through Dattatreya’s Vision and the Movement of Lakshmi

Sanskrit

पुत्र उवाच तस्य तन्निश्चयं ज्ञात्वा मन्त्रिमध्यस्थितोऽब्रवीत् ।

गर्गो नाम महाबुद्धिर्मुनिश्रेष्ठो वयोऽतिगः ॥

Transliteration

putra uvāca tasya tan-niścayaṃ jñātvā mantri-madhya-sthito 'bravīt | gargo nāma mahā-buddhir muni-śreṣṭho vayo 'tigaḥ ||

Translation

Người con nói: Khi đã hiểu rõ quyết tâm của ông, một người đứng giữa các đại thần liền cất lời—tên là Garga, trí tuệ lớn lao, bậc tối thắng trong hàng hiền triết, tuổi tác đã cao.

Word by Word
पुत्रःthe son
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (Gen.), एकवचनम्
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम् (निश्चयम् इति विशेषणम्)
निश्चयम्decision, resolve
निश्चयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; धातु: ज्ञा (to know)
मन्त्रिminister, counsellor
मन्त्रि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (compound member)
मध्यmiddle
मध्य:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (compound member)
स्थितःstanding
स्थितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; अर्थ: ‘standing/placed’
मन्त्रिमध्यस्थितःstanding among the ministers
मन्त्रिमध्यस्थितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्त्रि + मध्य + स्थित (प्रातिपदिक-समूह)
Formसप्तमी-तत्पुरुष: ‘मन्त्रिणां मध्ये स्थितः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
गर्गःGarga
गर्गः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/Naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक-निपात (particle meaning ‘by name’)
महाgreat
महा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक (compound member)
बुद्धिःintelligence
बुद्धिः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
महाबुद्धिःof great intellect
महाबुद्धिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बुद्धि (प्रातिपदिक-समूह)
Formकर्मधारय: ‘महती बुद्धिः यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम् (गर्गः इति विशेषणम्)
मुनिश्रेष्ठःbest of sages
मुनिश्रेष्ठः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootमुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक-समूह)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘मुनीनां श्रेष्ठः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
वयःage
वयः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचनम्
अतिगःhaving surpassed
अतिगः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + गम् (धातु)
Formक्विप्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; उपसर्ग: अति; अर्थ: ‘one who has gone beyond’
Speakers
Narrator voice marked as ‘putra’ (son) introducing Garga’s speech
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes
Counsel literatureMinister-sage archetypeDharma-guided governance

FAQs

A righteous polity requires wise counsel: the presence of a sage among ministers signals that political power should be checked and guided by dharma-jñāna.

Narrative setup within vaṃśānucarita-style instruction (conduct of rulers and events), not a direct pancalakṣaṇa category by itself.

Garga represents the ‘inner guru’—discriminative wisdom arising within the council of faculties—intervening when ambition crystallizes into irreversible resolve.

←Previous Verse
Next Verse→