Markandeya Purana — Adhyaya 15, Shloka 12

Adhyaya 15 — Karmic Retribution: Rebirths After Naraka and the King’s Compassion in Hell

Sanskrit

प्रधर्षयित्वा कामात्मा शूकरो जायते नरः । यज्ञ-दान-विवाहानां विघ्रकर्त्ता भवेत् कृमिः ॥

Transliteration

pradharṣayitvā kāmātmā śūkaro jāyate naraḥ / yajña-dāna-vivāhānāṃ vighrakartā bhavet kṛmiḥ

Translation

Bị dục vọng thúc đẩy, kẻ đàn ông đã xâm phạm (một phụ nữ) thì sinh làm lợn rừng. Người ngăn trở tế lễ, bố thí và hôn phối thì hóa sinh làm sâu bọ.

Word by Word

• प्रधर्षयित्वा: having violated/assaulted
• प्रधर्षयित्वा: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √धर्ष् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having done)

• कामात्मा: one whose nature is lustful
• कामात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शूकरः: a boar
• शूकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जायते: is born/becomes
• जायते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यज्ञ-दान-विवाहानाम्: of sacrifices, gifts, and marriages
• यज्ञ-दान-विवाहानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक) + विवाह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (collective sense), षष्ठी (Genitive), बहुवचन (plural)

• विघ्र-कर्त्ता: an obstacle-maker/hinderer
• विघ्र-कर्त्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विघ्र/विघ्न (प्रातिपदिक) + कर्तृ (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun: 'one who makes')

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कृमिः: a worm
• कृमिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृमि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speakers

• Not specified in input (didactic narration)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhayānaka", "secondaryRasa": "śānta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Sexual ethics
• Protection of social-religious institutions
• Karma and rebirth

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Private vice (sexual violation) and public sabotage (blocking yajña/dāna/vivāha) are both condemned: the former for harming persons, the latter for harming the sustaining institutions of dharma.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ancillary dharma/karma-vipāka instruction, not a pancalakṣaṇa narrative segment.

What is the esoteric significance?

Boar imagery can signify being ruled by appetite; ‘worm’ signifies a life of obstruction and decay—mirroring the inner tendency to corrode communal good.