Home›Markandeya Purana›Adhy. 10›Shloka 40
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 40

Adhyaya 10 — Svayambhuva Manvantara

Sanskrit

उत्क्रान्तिकालादारभ्य स्मृतिलोपो न मेऽभवत् ।

यावदब्दं गतं चैव जन्मनां स्मृतिमागताम् ॥

Transliteration

utkrānti-kālād ārabhya smṛti-lopo na me ’bhavat | yāvad abdaṃ gataṃ caiva janmanāṃ smṛtim āgatām ||

Translation

Từ lúc ta lìa bỏ thân này, đối với ta không hề có sự mất trí nhớ; và khi thời gian trôi qua (dẫu đến một năm), sự hồi tưởng về các đời sinh đã đến với ta.

Word by Word
उत्क्रान्तिकालात्from the time of departure (death)
उत्क्रान्तिकालात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootउत्क्रान्ति (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: उत्क्रान्तेः कालः; पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative, 5th), एकवचन
आरभ्यstarting from
आरभ्य:
Kāla-avadhi (कालावधि)
TypeIndeclinable
Rootआ-√रभ् (धातु)
Formक्त्वा/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive used adverbially): ‘beginning from’
स्मृतिलोपःloss of memory
स्मृतिलोपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक) + लोप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: स्मृतेः लोपः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
मेto me / for me
मे:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (Dative, 4th), एकवचन
अभवत्occurred
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
यावत्up to / as long as
यावत्:
Kāla-avadhi (कालावधि)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक अव्यय (limit/extent marker): ‘as long as / up to’
अब्दम्a year
अब्दम्:
Kāla-parimāṇa (कालपरिमाण)
TypeNoun
Rootअब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; कालपरिमाण (measure of time)
गतम्elapsed
गतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) from √गम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘elapsed’ (agreeing with ‘अब्दम्’ as time-extent)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
जन्मनाम्of births
जन्मनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
स्मृतिम्memory
स्मृतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन
आगताम्that had come/returned
आगताम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) from √गम् with उपसर्ग ‘आ’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; विशेषण of ‘स्मृतिम्’
Speakers
Son (bird) narrating post-mortem continuity of awareness
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes
Smṛti (memory) across deathRebirth doctrineSubtle-body continuityKarmic record

FAQs

Conscious continuity is asserted beyond bodily death; remembrance of prior lives underscores karmic accountability and the long arc of spiritual effort.

Doctrinal teaching on jīva and karma conveyed through narrative testimony; not directly within the five formal headings, but supportive of Purāṇic dharma and mokṣa instruction.

Unbroken memory from utkrānti suggests a refined subtle apparatus (sūkṣma-śarīra) and heightened sattva; ‘a year’ can indicate a maturation interval in which latent impressions reorganize into coherent recollection.

←Previous Verse
Next Verse→