Shloka 23
Adhyāya 6: Kaṅka (Yudhiṣṭhira) Seeks Refuge in Virāṭa’s Assembly
संध्या रात्रि: प्रभा निद्रा ज्योत्स्ना कान्ति: क्षमा दया । नृणां च बन्धन मोहूं पुत्रनाशं धनक्षयम्
sandhyā rātriḥ prabhā nidrā jyotsnā kāntiḥ kṣamā dayā | nṛṇāṃ ca bandhana-mohaṃ putra-nāśaṃ dhana-kṣayam ||
Vaiśampāyana nói: “Hoàng hôn, đêm tối, ánh bình minh, giấc ngủ, ánh trăng, hào quang, lòng nhẫn nhịn và từ bi—cùng với những cảnh ngộ của con người: sự ràng buộc và mê lầm, nỗi mất con trai, và sự hao mòn của cải.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse catalogs forces and qualities that shape human life: natural cycles (twilight, night, dawn, sleep, moonlight, radiance) alongside moral virtues (forbearance, compassion) and existential afflictions (bondage, delusion, bereavement, and financial decline). It implicitly contrasts inner virtues with the instability of worldly conditions.
Vaiśampāyana, as narrator, recites a descriptive list of states and experiences relevant to human life. The line functions as a thematic enumeration—placing ethical qualities like kṣamā and dayā amid the realities of attachment, confusion, and loss.