Shloka 11
Arjuna’s Concentrated Archery and the Rout of the Kaurava Mahārathas
Gāṇḍīva-Nirghoṣa Episode
दिवमावृत्य शब्दस्तु निवृत्त: शुश्रुवे पुन: । सृष्टो मघवता वज्र: प्रपतन्निव पर्वते,वह शंखनाद स्वर्गलोकसे टकराकर जब पुनः लौटा, तब इस प्रकार सुनायी दिया, मानो इन्द्रका चलाया हुआ वज्र किसी पर्वतपर गिरा हो
divam āvṛtya śabdas tu nivṛttaḥ śuśruve punaḥ | sṛṣṭo maghavatā vajraḥ prapatann iva parvate ||
Vaiśampāyana nói: Âm thanh ấy trùm khắp bầu trời rồi vọng trở lại, lại được nghe lần nữa—như lưỡi lôi chùy của Indra, chúa tể chư thiên, phóng xuống nện vào núi. Lời kể nhấn mạnh sức mạnh khiến người ta kinh hãi của khoảnh khắc ấy: chỉ một hiệu lệnh chiến trận mà vang dội khắp thế gian như vũ khí thần linh, khơi dậy đồng thời cả dũng khí lẫn nỗi rùng sợ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a single powerful act or signal can reverberate far beyond its immediate source, shaping collective emotion and resolve. By comparing the echoing sound to Indra’s vajra striking a mountain, it frames human conflict in a moral-psychological register: courage, fear, and duty are awakened by forces that feel larger than any individual.
A tremendous sound rises and fills the sky; then it returns as an echo and is heard again. The narrator describes this returning roar as resembling Indra’s thunderbolt crashing onto a mountain—an image used to convey overwhelming intensity and the dramatic escalation of the scene.