Shloka 13

कस्य हेमत्सरुददिव्य: खड्ग: परमनिर्मलः । जो बाघके चमड़ेकी बनी हुई म्यानके भीतर रखा गया है, जो सुवर्णचित्रित और शत्रुओंके लिये असहा है, जिसका अग्रभाग भी बहुत ही सुन्दर है, जिसकी म्यानपर चित्रकारी की हुई है, जो घुँघरूदार और विशाल है, वह सोनेकी मूठवाला दिव्य एवं अत्यन्त निर्मल खड्ग किसका है? ।। कस्यायं विमल: खड्गो गव्ये कोशे समर्पित:

kasya hema-tsarur divyaḥ khaḍgaḥ parama-nirmalaḥ | yo vyāghra-carma-kṛte kośe nihitaḥ suvarṇa-citritaḥ śatrūṇāṃ cāsahaḥ | yasya cāgra-bhāgo 'pi bahu-śobhanaḥ kośe ca citra-kṛtaḥ | sa ghaṅghuravān vipulaḥ suvarṇa-muṭhā divyo 'tyanta-nirmalaḥ khaḍgaḥ kasya? || kasya ayaṃ vimalaḥ khaḍgaḥ gavye kośe samarpitaḥ ||

Uttara nói: “Thanh kiếm thần này—vô cùng tinh khiết và rực sáng—đặt trong vỏ làm bằng da hổ, trang sức bằng vàng, khiến kẻ thù không sao chịu nổi, mũi kiếm được chế tác tuyệt mỹ, vỏ kiếm lại chạm vẽ trang hoàng, lớn và đầy đồ trang sức—là của ai? Thanh kiếm không tì vết này, đặt trong vỏ da bò, là của ai?”

कस्यof whom/whose
कस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
हेमत्सरुhaving a golden hilt/handle
हेमत्सरु:
Karta
TypeAdjective
Rootहेमत्सरु
FormMasculine, Nominative, Singular
दिव्यःdivine
दिव्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
खड्गःsword
खड्गः:
Karta
TypeNoun
Rootखड्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
परमsupremely/very
परम:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम
FormMasculine, Nominative, Singular
निर्मलःspotless, pure
निर्मलः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मल
FormMasculine, Nominative, Singular
कस्यof whom/whose
कस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
विमलःstainless, pure
विमलः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमल
FormMasculine, Nominative, Singular
खड्गःsword
खड्गः:
Karta
TypeNoun
Rootखड्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
गव्येmade of cowhide/leather
गव्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootगव्य
FormMasculine, Locative, Singular
कोशेin a sheath/scabbard
कोशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकोश
FormMasculine, Locative, Singular
समर्पितःplaced/kept/entrusted
समर्पितः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-√ऋ (अर्प्)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

उत्तर उवाच

U
Uttara (Prince of Virāṭa)
K
khaḍga (divine sword)
K
kośa (scabbard)
V
vyāghra-carma (tiger-skin)
G
gavya (cowhide leather)
H
hema/suvarṇa (gold ornamentation)

Educational Q&A

The verse highlights the traditional kṣatriya valuation of arms as symbols of duty and protection: a weapon is not merely an object but a marker of responsibility, lineage, and readiness to confront adharma. The careful description underscores reverence for martial equipment when used in rightful defense.

In Virāṭa Parva, as the situation turns toward armed conflict, Uttara notices an exceptionally ornamented sword and asks whose it is. The question functions as recognition and inquiry about ownership and the warrior associated with such a formidable weapon.