Shloka 23
Uttara–Arjuna Saṃvāda and the Re-Arming of Gāṇḍīva
Virāṭa-parva, Adhyāya 40
मम वा बाहुविक्षेपं शत्रूनिह विजेष्यत: । “उत्तर! मेरी आज्ञासे तुम शीघ्र इस वृक्षपर चढ़कर वहाँ रखे हुए धनुष उतारो, क्योंकि तुम्हारे ये धनुष मेरे बाहुबलको नहीं सह सकेंगे, कोई भारी कार्य-भार नहीं उठा सकेंगे अथवा बड़े-बड़े गजराजोंका नाश करनेमें भी ये काम न दे सकेंगे। इतना ही नहीं, यहाँ शत्रुओंपर विजय पानेके लिये युद्ध करते समय ये मेरे बाहुविक्षेपको भी नहीं सँभाल सकेंगे
mama vā bāhu-vikṣepaṁ śatrūn iha vijeṣyataḥ |
Vaiśampāyana nói: “Những vũ khí này sẽ không thể chịu nổi sức vung tay của ta khi ta chinh phục kẻ thù tại đây.” Trong mạch truyện, lời ấy nhấn mạnh rằng để giành thắng lợi chính đáng trên chiến trường cần một năng lực võ nghệ phi thường; cung thường không đủ, và thành công tùy thuộc vào sức mạnh được kỷ luật bởi mục đích.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power in warfare is not mere aggression; it must match the duty at hand. The verse highlights that righteous victory requires adequate means and disciplined strength—ordinary tools cannot accomplish extraordinary, duty-bound tasks.
In the Virāṭa episode leading to battle, the speaker emphasizes that the coming fight against enemies demands exceptional martial force; the weapons to be used must be capable of withstanding the warrior’s arm-strength while he proceeds to conquer.