Shloka 4
Virāṭa-parva Adhyāya 29 — Suśarmā’s Counsel and the Coordinated Goharaṇa Plan
Devanagari script
नावज्ञेयो रिपुस्तात प्राकृतोडपि बुभूषता । कि पुन: पाण्डवास्तात सर्वास्त्रकुशला रणे,“तात! जिसे सम्राट् बननेकी इच्छा हो, उसे साधारण शत्रुकी भी अवहेलना नहीं करनी चाहिये। फिर जो युद्धमें सम्पूर्ण अस्त्र-शस्त्रोंक संचालनमें कुशल हैं, उन पाण्डवोंकी तो बात ही क्या है?
Translation
“Này con, kẻ nuôi chí làm đế vương không được khinh suất ngay cả với một kẻ thù tầm thường. Huống chi là các Pāṇḍava—những người tinh thông mọi binh khí nơi chiến địa!”
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अवज्ञेयःto be despised/neglected (should be despised)
अवज्ञेयः:
TypeAdjective
Rootअवज्ञेय
FormMasculine, Nominative, Singular
रिपुःenemy
रिपुः:
Karta
TypeNoun
Rootरिपु
FormMasculine, Nominative, Singular
तातdear one/son (address)
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
प्राकृतःordinary/common
प्राकृतः:
TypeAdjective
Rootप्राकृत
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
बुभूषताby one wishing to become (to be)
बुभूषता:
Karana
TypeVerb
Rootबुभूष् (भू)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
किwhat?
कि:
TypeIndeclinable
Rootकिम्
पुनःthen/again; moreover
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
तातdear one (address)
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्व-अस्त्र-कुशलाःskilled in all weapons
सर्व-अस्त्र-कुशलाः:
TypeAdjective
Rootसर्व + अस्त्र + कुशल
FormMasculine, Nominative, Plural
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes