Shloka 1
Agastya’s Encounter with Ilvala and Vātāpi; Dāna, Progeny, and the Renown of Agastya-Āśrama
[दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ “लोक मिलाकर कुल ३०३६ “लोक हैं] ८-० 05० () अत मा सप्तनवतितमो< ध्याय: महर्षि अगस्त्यका 29255 6 द्रासे विवाह, गंगाद्वारमें तपस्या एवं पत्नीकी इच्छासे धनसंग्रहके लिये प्रस्थान लोगश उवाच यदा त्वमन्यतागस्त्यो गार्हस्थ्ये तां क्षमामिति । तदाभिगम्य प्रोवाच वैदर्भ पृथिवीपतिम्,लोमशजी कहते हैं--युधिष्ठिर! जब मुनिवर अगस्त्यजीको यह मालूम हो गया कि विदर्भराजकुमारी मेरी गृहस्थी चलानेके योग्य हो गयी है, तब वे विदर्भ-नरेशके पास जाकर बोले--
Lomaśa uvāca: yadā tvam anyatāgastyō gārhasthye tāṁ kṣamām iti | tadābhigamya provāca vaidarbhaṁ pṛthivīpatim ||
Lomaśa nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira, khi hiền thánh Agastya biết rằng công chúa xứ Vidarbha đã đủ sức gánh vác bổn phận của đời sống gia thất, ngài liền đến gặp vị quân vương Vidarbha—chúa tể của cõi đất ấy—và cất lời.”
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights gṛhastha-dharma: entering household life is not merely a personal desire but a responsibility requiring readiness and capacity. Even a great ascetic like Agastya proceeds with discernment and social propriety by formally approaching the king.
Lomaśa begins recounting how Agastya, realizing the Vidarbha princess was ready for household responsibilities, went to the King of Vidarbha and spoke to him—setting up the episode of Agastya’s marriage-related request.