Shloka 13
Avanti–Narmadā–Puṣkara Tīrtha-Kathana (धौम्यकथितं तीर्थवर्णनम्)
बहुमूलफला चापि कौशिकी भरतर्षभ । विश्वामित्रो5 ध्यगाद् यत्र ब्राह्मणत्वं तपोधन:,'प्रभो! वहाँ पितरोंके लिये दिया हुआ अन्न अक्षय होता है। भरतश्रेष्ठ! वहीं फल्गु नामवाली पुण्यसलिला महानदी है और वहीं बहुत-से फल-मूलोंवाली कौशिकी नदी प्रवाहित होती है जहाँ तपोधन विश्वामित्र ब्राह्मणत्वको प्राप्त हुए थे
Vaiśampāyana uvāca: bahu-mūla-phalā cāpi Kauśikī bharatarṣabha | Viśvāmitro 'dhyagād yatra brāhmaṇatvaṃ tapodhanaḥ ||
Vaiśampāyana nói: “Hỡi bậc tráng sĩ trong dòng Bharata, tại đó sông Kauśikī cũng chảy qua, dồi dào rễ củ và hoa trái—chính nơi ấy, bậc khổ hạnh Viśvāmitra đã đạt địa vị một brāhmaṇa.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Austerity and disciplined striving (tapas) can transform one’s spiritual standing; sacred places are remembered not only for natural beauty but for exemplary moral and ascetic achievements associated with them.
Vaiśampāyana is describing a holy region during the tirtha-context of Vana Parva, identifying the river Kauśikī and marking it as the place where the sage Viśvāmitra—renowned for intense tapas—attained brāhmaṇa status.