Shloka 25
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्न तपोधना: । भूतयक्षपिशाचाश्व किंनरा: समहोरगा:,महाराज! इसके बाद समुद्रके मध्यमें विद्यमान त्रिभुवनविख्यात अखिल लोकवन्दित गोकर्णतीर्थमें जाकर स्नान करे। जहाँ ब्रह्मा आदि देवता, तपोधन महर्षि, भूत, यक्ष, पिशाच, किन्नर, महानाग, सिद्ध, चारण, गन्धर्व, मनुष्य, सर्प, नदी, समुद्र और पर्वत--ये सभी उमावलल्लभ भगवान् शंकरकी उपासना करते हैं
yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ | bhūtayakṣapiśācāś ca kiṁnarāḥ samahoragāḥ ||
Pulastya nói: “Có một nơi thiêng, nơi Phạm Thiên (Brahmā) và các thần khác, cùng các ẩn sĩ giàu khổ hạnh, lại thêm các loài như bhūta, yakṣa, piśāca, kiṁnara và những đại xà, đều tụ hội trong lòng tôn kính. Tīrtha ấy được xem như chỗ giao nhau giữa thế giới hữu hình và vô hình, nơi lòng sùng tín và sự tu trì nghiêm cẩn cùng hội tụ, nhắc rằng sự linh thiêng được thừa nhận bởi mọi trật tự của muôn loài.”
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse elevates tīrthas as universally acknowledged centers of sanctity: even gods, sages, and diverse classes of beings honor such places. Ethically, it underscores reverence, disciplined practice (tapas), and the unifying power of devotion that transcends social or cosmic categories.
Pulastya is describing a holy setting associated with pilgrimage merit, characterizing it by the presence and worship of many orders of beings—divine, ascetic, and supernatural—thereby recommending it as a powerful destination within the tīrtha discourse of Vana Parva.