Shloka 23
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
Devanagari script
ततस्तीरे समुद्रस्यथ कन्यातीर्थमुपस्पृशेत् । तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र सर्वपापै: प्रमुच्यते,राजेन्द्र! तत्पश्चात् समुद्रके तटपर विद्यमान कन्यातीर्थ (कन्याकुमारी)-में जाकर स्नान करे। उस तीर्थमें स्नान करते ही मनुष्य सब पापोंसे मुक्त हो जाता है
Translation
Rồi, trên bờ biển, hãy đến Kanyā-tīrtha để làm lễ tẩy rửa. Tâu Đại Vương, chỉ cần tắm tại thánh địa ấy, con người liền được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
तीरेon the bank/shore
तीरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतीर
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
TypeNoun
Rootसमुद्र
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
Formअव्यय
कन्यातीर्थम्the Kanyā-tīrtha (maiden’s sacred ford)
कन्यातीर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootकन्यातीर्थ
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उपस्पृशेत्should touch/perform ablution (bathe)
उपस्पृशेत्:
TypeVerb
Rootउपस्पृश्
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन (परस्मैपद)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय
उपस्पृश्यhaving bathed/touched (after ablution)
उपस्पृश्य:
TypeVerb
Rootउपस्पृश्
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सर्वपापैःfrom all sins
सर्वपापैः:
Apadana
TypeNoun
Rootसर्वपाप
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
प्रमुच्यतेis freed/released
प्रमुच्यते:
TypeVerb
Rootप्र + मुच्
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद (कर्मणि/भावे प्रयोगः)
Speaker
पुलस्त्य उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes