Shloka 158
युधिष्ठिरस्य अर्जुनप्रेषण-युक्तिवर्णनम् | Yudhiṣṭhira’s Rationale for Sending Arjuna and Request to Dhaumya
Devanagari script
कोकामुखमुपस्पृश्य ब्रह्मचारी यतव्रत: । जातिस्मरत्वमाप्रोति दृष्टमेतत् पुरातनै:,कोकामुखतीर्थमें स्नान करके ब्रह्मचर्य एवं संयम-नियमका पालन करनेवाला पुरुष पूर्वजन्मकी बातोंको स्मरण करनेकी शक्ति प्राप्त कर लेता है। यह बात प्राचीन पुरुषोंने प्रत्यक्ष देखी है
Translation
Ai tắm tại tīrtha Kokāmukha, giữ phạm hạnh và nghiêm trì giới luật, người ấy đạt được năng lực nhớ lại tiền kiếp. Điều này đã được các bậc cổ nhân tận mắt chứng nghiệm.
Word by Word
कोकामुखम्Kokāmukha (tīrtha/place) (as object of touching/bathing)
कोकामुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootकोकामुख
FormNeuter, Accusative, Singular
उपस्पृश्यhaving touched / having bathed (by touching water)
उपस्पृश्य:
TypeVerb
Rootउपस्पृश्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
ब्रह्मचारीa celibate student / one observing brahmacarya
ब्रह्मचारी:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
यतव्रतःof restrained vows / observing self-control
यतव्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootयतव्रत
FormMasculine, Nominative, Singular
जातिस्मरत्वम्the state/power of remembering former births
जातिस्मरत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootजातिस्मरत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
आप्नोतिattains / obtains
आप्नोति:
TypeVerb
Rootआप्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular
दृष्टम्seen / observed
दृष्टम्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
एतत्this (fact)
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
पुरातनैःby the ancients / by men of old
पुरातनैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुरातन
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
घुलस्त्य उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes