Shloka 40

Pulastya’s Tīrtha Enumeration: Sarasvatī, Naimiṣa, Gayā, and Associated Phalaśruti

Chapter 82

Devanagari script

उष्य द्वादशरात्र तु नियतो नियताशनः । प्रदक्षिणमुपावृत्य जम्बूमार्ग समाविशेत्‌,वहाँ इन्द्रियसंयम और नियमित आहार करते हुए बारह रात रहकर तीर्थकी परिक्रमा करनेके पश्चात्‌ जम्बूमार्गको जाय

Transliteration

uṣya dvādaśarātraṁ tu niyato niyatāśanaḥ | pradakṣiṇam upāvṛtya jambūmārgaṁ samāviśet ||

Translation

Tại đó, với sự chế ngự các căn và ăn uống điều độ, hãy lưu lại mười hai đêm; rồi sau khi hoàn tất nghi lễ nhiễu quanh thánh địa theo chiều phải (pradakṣiṇā), bấy giờ mới bước vào con đường gọi là Jambūmārga.

Word by Word

• उष्य: having stayed (after staying)
• उष्य: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: वस् (धातु) → उष्य (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: अव्यय (ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त)

• द्वादशरात्रम्: twelve nights (for a period of twelve nights)
• द्वादशरात्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्वादशरात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तु: indeed/then/but
• Type: Indeclinable
• Root: तु
• Form: अव्यय

• नियतः: disciplined, restrained
• नियतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: नियत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नियताशनः: one with regulated food/diet
• नियताशनः: Karta
• Type: Adjective
• Root: नियत-आशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रदक्षिणम्: circumambulation (keeping to the right)
• प्रदक्षिणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उपावृत्य: having gone around / having circumambulated
• उपावृत्य: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: उप-आ-वृत् (धातु) → उपावृत्य (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: अव्यय (ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त)

• जम्बूमार्गम्: the Jambū-path/road called Jambūmārga
• जम्बूमार्गम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जम्बू-मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समाविशेत्: should enter
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-विश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

घुलस्त्य उवाच

Characters & Entities

• Ghūlastya (speaker)
• Jambūmārga

Educational Q&A

What is the core teaching?

Spiritual progress is framed as requiring restraint (niyama), control of the senses, and regulated living; only after disciplined observance and reverent circumambulation does one proceed onward.

What is happening in the narrative?

The speaker gives procedural guidance for a pilgrimage observance: remain for twelve nights with vows and regulated diet, perform the prescribed circumambulation, and then proceed to the route known as Jambūmārga.