Shloka 17
Pulastya’s Tīrtha Enumeration: Sarasvatī, Naimiṣa, Gayā, and Associated Phalaśruti
Chapter 82
ऋषीणां परम॑ गुहय॒मिदं भरतसत्तम । तीर्थाभिगमन पुण्यं यज्जैरपि विशिष्यते,भरतश्रेष्ठ! यह ऋषियोंका परम गोपनीय रहस्य है। तीर्थयात्रा बड़ा पवित्र सत्कर्म है। वह यज्ञोंसे भी बढ़कर है
ṛṣīṇāṁ paramaṁ guhyam idaṁ bharatasattama | tīrthābhigamana-puṇyaṁ yajñair api viśiṣyate ||
Hỡi bậc tối thượng trong dòng Bharata, đây là giáo huấn bí mật nhất của các bậc hiền triết: công đức do hành hương đến các tīrtha—những bến vượt linh thiêng—là một hạnh nghiệp tẩy tịnh tối thượng, được nói là còn vượt cả các nghi lễ tế tự.
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that pilgrimage to tīrthas, undertaken with sincerity, is an exceptionally purifying source of merit—so valued that it is described as surpassing even sacrificial rituals. It highlights a dharmic emphasis on transformative practice and reverent seeking, not only formal rite.
A speaker addresses a Bharata hero with an authoritative, ‘sages’ secret’ instruction, praising tīrtha-abhigamana (visiting sacred places) as a superior religious act compared to yajñas, thereby encouraging pilgrimage as a key dharmic practice within the Vana Parva context.