Shloka 115
Pulastya’s Tīrtha Enumeration: Sarasvatī, Naimiṣa, Gayā, and Associated Phalaśruti
Chapter 82
सरस्वत्यां महाराज अनुसंवत्सरं च ते । दृश्यन्ते भरतश्रेष्ठ वृत्तां वै कार्तिकीं सदा,राजेन्द्र! शशयान नामक तीर्थ अत्यन्त दुर्लभ है। उसमें जाकर स्नान करे। महाराज भारत! वहाँ सरस्वती नदीमें प्रतिवर्ष कार्तिकी पूर्णिमाको शश (खरगोश)-के रूपमें छिपे हुए पुष्करतीर्थ देखे जाते हैं। भरतश्रेष्ठ! नरव्याप्र! वहाँ स्नान करके मनुष्य सदा चन्द्रमाके समान प्रकाशित होता है। भरतकुलतिलक! उसे सहस्न गोदानका फल भी मिलता है
sarasvatyāṁ mahārāja anu-saṁvatsaraṁ ca te | dṛśyante bharataśreṣṭha vṛttāṁ vai kārtikīṁ sadā || rājendra! śaśayāna-nāmakaṁ tīrtham atyanta-durlabham | tatra gatvā snānaṁ kuryāt | mahārāja bharata! tatra sarasvatī-nadyāṁ prativarṣaṁ kārtikī-pūrṇimāyāṁ śaśa-rūpeṇa channaṁ puṣkara-tīrthaṁ dṛśyate | bharataśreṣṭha! naravyāghra! tatra snātvā manuṣyaḥ sadā candramā iva prakāśate | bharatakula-tilaka! tasya sahasra-go-dānasya phalam api labhyate ||
Ghūlastya nói: “Tâu đại vương, hỡi bậc tối thượng trong dòng Bhārata, trên sông Sarasvatī có một thánh độ hiện ra năm này qua năm khác, nhất là vào đêm rằm tháng Kārtikī. Tâu chúa tể các vua, thánh độ mang tên Śaśayāna ấy cực kỳ hiếm có; hãy đến đó mà tắm. Hỡi đại Bhārata, mỗi rằm Kārtikī, thánh độ Puṣkara ẩn kín tại đó được thấy dưới hình một con thỏ. Hỡi mãnh hổ giữa loài người, tắm ở đó thì người ta rạng ngời như ánh trăng; hỡi niềm trang sức của dòng Bhārata, lại còn được công đức ngang với việc bố thí một nghìn con bò.”
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that dharmic merit can be gained through tīrtha-yātrā and ritual bathing performed at an auspicious time (Kārtikī full-moon). It frames pilgrimage as a disciplined ethical act that purifies and bestows merit comparable to major gifts (such as a thousand cows).
A sage-like speaker (Ghūlastya) instructs a king about a rare pilgrimage spot on the Sarasvatī called Śaśayāna. He describes a wondrous annual manifestation: on Kārtikī full-moon the hidden Puṣkara-tīrtha is seen in the form of a hare, and bathing there grants radiance and great religious merit.