Shloka 6
Akṣa-hṛdaya-dāna and Phalāśruti of the Nalopākhyāna (अक्षहृदयदानम् / नलोपाख्यान-फलश्रुतिः)
पुन: प्रवर्ततां द्यूतमिति मे निश्चिता मति: । एकपाणेन भद्रं ते प्राणयोश्व॒ पणावहे,तदनन्तर वीरसेनपुत्र नलने पुष्करके पास जाकर कहा--“अब हम दोनों फिरसे जूआ खेलें। मैंने बहुत धन प्राप्त किया है। दमयन्ती तथा अन्य जो कुछ भी मेरे पास है, यह सब मेरी ओरसे दाँवपर लगाया जायगा और पुष्कर! तुम्हारी ओरसे सारा राज्य ही दाँवपर रखा जायगा। इस एक पणके साथ हम दोनोंमें फिर जूएका खेल प्रारम्भ हो, यह मेरा निश्चित विचार है। तुम्हारा भला हो, यदि ऐसा न कर सको तो हम दोनों अपने प्राणोंकी बाजी लगावें
punaḥ pravartatāṃ dyūtam iti me niścitā matiḥ | ekapāṇena bhadraṃ te prāṇayoś ca paṇāvahe ||
Bṛhadaśva nói: “Hãy để ván xúc xắc lại được khởi động—đó là quyết ý đã định của ta. Chỉ một lần đặt cược, cầu điều lành đến với ngươi: chúng ta hãy đem cả chính mạng sống mình ra làm tiền cược.”
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the peril of gambling: once the mind is fixed on play, the stakes escalate from wealth to life itself. Ethically, it warns how obsession and rivalry can override prudence and dharma, turning a game into self-destruction.
In Bṛhadaśva’s narration of the Nala episode, the speaker voices a firm resolve to restart the dice game and proposes a single decisive stake—so extreme that it includes wagering their very lives—showing the intensifying compulsion and confrontation around dyūta.