Shloka 31
Keśinī’s Inquiry to Bāhuka and the Emotional Signs of Concealed Identity (केशिन्याः बाहुकपरीक्षा)
कलेस्तस्य तदार्तस्य शापाग्नि: स विनि:सृत: । स तेन कर्शितो राजा दीर्घकालमनात्मवान्,द्यूत-विद्याका रहस्य जाननेके अनन्तर नलके शरीरसे कलियुग निकला। तब कर्कोटक नागके तीखे विषको अपने मुखसे बार-बार उगल रहा था। उस समय कष्टमें पड़े हुए कलियुगकी वह शापाग्नि भी दूर हो गयी। राजा नलको उसने दीर्घकालतक कष्ट दिया था और उसीके कारण वे किंकर्तव्यविमूढ हो रहे थे
bṛhadaśva uvāca | kalestasyā tadārtasya śāpāgniḥ sa viniḥsṛtaḥ | sa tena karśito rājā dīrghakālam anātmavān |
Bṛhadaśva nói: Bấy giờ, từ Kali đang khốn khổ, ngọn lửa lời nguyền liền thoát ra và rời đi. Vua Nala, bị hắn hành hạ lâu ngày, đã trong một thời gian dài mất quyền làm chủ bản thân—tâm trí rối loạn, sự phân định đúng sai bị che lấp.
बृहदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical danger of losing self-mastery under harmful influences (Kali) and the possibility of release when the force of affliction is driven out; dharma is sustained by vigilance, restraint, and clarity of mind.
Bṛhadaśva narrates that the curse-fire associated with the afflicted Kali comes out and departs; Nala, who had been tormented by Kali for a long time, had become anātmavān—bereft of self-control and mentally bewildered.