Shloka 19
Vidura’s Recall from Kāmyaka-vana and Reconciliation with Dhṛtarāṣṭra (विदुरानयनम् / क्षमायाचनम्)
तेषु सर्वेषु शान्तेषु गतेष्वविदितां गतिम् । निर्विवादा भविष्यन्ति धार्तराष्ट्रस्त्था वयम्,“जब वे सभी मरकर शान्त जो जाये और अज्ञात गतिको अर्थात्र परलोकको पहुँच जायँ, तब धृतराष्ट्रके पुत्र तथा हम सब लोग सारे झगड़ोंसे दूर हो जायँगे
teṣu sarveṣu śānteṣu gateṣv aviditāṃ gatim | nirvivādā bhaviṣyanti dhārtarāṣṭrāś ca vayam ||
Vaiśampāyana nói: “Khi tất cả bọn họ đã bị làm cho lặng yên—tức là chết đi và đến một nơi không ai biết (cõi sau)—thì các con của Dhṛtarāṣṭra và cả chúng ta nữa sẽ thoát khỏi mọi cuộc tranh chấp.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the futility of worldly disputes: hostility persists only while people cling to life and possessions; death ‘stillness’ ends contention, reminding one to seek reconciliation and dharmic restraint before it is too late.
Vaiśampāyana comments that once the involved parties are gone—having died and passed to an unseen hereafter—the sons of Dhṛtarāṣṭra and the opposing side will no longer be embroiled in conflict, implying that the quarrel is contingent on their living rivalry.