Shloka 1
दमयन्त्याः अरण्यविहारः — Damayantī’s Passage through the Wilderness
हम () हि २ 7 एकषेष्टितमो< ध्याय: नलका जूएमें हारकर दमयन्तीके साथ वनको जाना और पक्षियोंद्वारा आपदग्रस्त नलके वस्त्रका अपहरण बृहृदश्च उवाच ततस्तु याते वार्ष्णेये पुण्यश्लोकस्य दीव्यत: । पुष्करेण हतं राज्यं यच्चान्यद् वसु किंचन,बृहदश्व मुनि कहते हैं--युधिष्ठिर! तदनन्तर वार्ष्णेयके चले जानेपर जूआ खेलनेवाले पुण्यश्लोक महाराज नलके सारे राज्य और जो कुछ धन था, उन सबका जूएमें पुष्करने अपहरण कर लिया
bṛhadaśva uvāca | tatastu yāte vārṣṇeye puṇyaślokasya dīvyataḥ | puṣkareṇa hataṃ rājyaṃ yaccānyad vasu kiṃcana ||
Đại sĩ Bṛhadaśva nói: “Rồi sau khi Vārṣṇeya đã rời đi, khi đức vua Nala lừng danh đang mải mê cuộc đỏ đen, Puṣkara đã thắng đoạt vương quốc của ngài—cùng mọi của cải khác còn lại.”
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical peril of addiction to gambling: even an illustrious and righteous king can lose sovereignty and wealth when overcome by the vice of dice, showing how a lapse in self-control can precipitate social and moral collapse.
After Vārṣṇeya leaves, Nala continues gambling; Puṣkara defeats him and takes his kingdom along with all remaining wealth, marking the decisive turn toward Nala’s dispossession and ensuing hardships.