Shloka 5
Damayantī’s Lament, Serpent-Seizure, Rescue by the Hunter, and the Curse
Devanagari script
बृहत्सेने व्रजामात्यानानाय्य नलशासनात् | आचक्ष्व यद्धृतं द्रव्यमवशिष्टं च यद् वसु,(दमयन्तीने उससे कहा)--“बृहत्सेने! तुम मन्त्रियोंक पास जाओ तथा राजा नलकी आज्ञासे उन्हें बुला लाओ। फिर उन्हें यह बताओ कि अमुक-अमुक द्रव्य हारा जा चुका है और अमुक धन अभी अवशिष्ट है!
Translation
Damayantī nói với bà: “Bṛhatsenā, hãy đến gặp các đại thần và theo lệnh của vua Nala mà mời họ đến đây. Rồi hãy cho họ biết những tài vật nào đã thua mất, và những của cải nào còn lại.”
Word by Word
बृहत्सेनेO Brihatsena
बृहत्सेने:
Sampradana
TypeNoun
Rootबृहत्सेन
FormMasculine, Vocative, Singular
व्रजgo
व्रज:
TypeVerb
Rootव्रज्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
अमात्यान्ministers
अमात्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Accusative, Plural
आनाय्यhaving brought (having summoned)
आनाय्य:
TypeVerb
Rootआ-नी
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
नलशासनात्from/according to Nala's command
नलशासनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनल-शासन
FormNeuter, Ablative, Singular
आचक्ष्वtell, report
आचक्ष्व:
TypeVerb
Rootआ-चक्ष्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
यत्what/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
धृतम्won/held (here: taken away, won in gambling)
धृतम्:
TypeVerb
Rootधृ
FormPast Passive Participle, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
द्रव्यम्property, goods
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अवशिष्टम्remaining, left over
अवशिष्टम्:
TypeVerb
Rootअव-शिष्
FormPast Passive Participle, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
यत्what/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
वसुwealth, treasure
वसु:
TypeNoun
Rootवसु
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
बृहृदश्चव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes