Shloka 3
Damayantī’s Lament, Serpent-Seizure, Rescue by the Hunter, and the Curse
Devanagari script
सा शड्कमाना तत् पापं चिकीर्षन्ती च तत्प्रियम् । नलं च हृतसर्वस्वमुपलभ्येदमब्रवीत्,उसके मनमें यह आशंका हो गयी कि राजापर बहुत बड़ा कष्ट आनेवाला है। वह उनका प्रिय एवं हित करना चाहती थी। अत: महाराजके सर्वस्वका अपहरण होता जान धायको बुलाकर (इस प्रकार बोली)
Translation
Nàng ngờ rằng tai ương lớn sẽ giáng xuống nhà vua bởi tội lỗi ấy; song nàng chỉ mong làm điều vừa lòng và có lợi cho người. Biết Nala đã bị đoạt mất hết thảy, nàng liền gọi nhũ mẫu đến và nói như sau.
Word by Word
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
शङ्कमानाsuspecting, fearing
शङ्कमाना:
Karta
TypeVerb
Rootशङ्क्
FormFeminine, Nominative, Singular, शानच् (present active participle)
तत्that
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
पापम्evil, sin, misfortune
पापम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Accusative, Singular
चिकीर्षन्तीwishing to do (to bring about)
चिकीर्षन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormFeminine, Nominative, Singular, शतृ (desiderative present participle; from चिकीर्ष-)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रियम्what is dear/beneficial (a pleasing act)
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormNeuter, Accusative, Singular
नलम्Nala
नलम्:
Karma
TypeNoun
Rootनल
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
हृत-सर्वस्वम्whose all possessions were taken away
हृत-सर्वस्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहृत (√हृ) + सर्वस्व
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle: हृत)
उपलभ्यhaving found/realized
उपलभ्य:
TypeVerb
Rootउप-लभ्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypeNoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
बृहृदश्चव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes