Shloka 45
दमयन्त्याः कार्यनिश्चयः — Damayantī’s Crisis Plan and Vārṣṇeya’s Departure
अन्यैश्न बहुभिर्धीमान् क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणै: | उन बुद्धिमान् नरेशने नहुषनन्दन ययातिकी भाँति अश्वमेध तथा पर्याप्त दक्षिणावाले दूसरे बहुत-से यज्ञोंका भी अनुष्ठान किया || ४४ ई || पुनश्चन रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च
bṛhadaśva uvāca | anyaiś ca bahubhir dhīmān kratubhiś cāptadakṣiṇaiḥ | sa buddhimān nareśendra na huṣanandana yayātir iva aśvamedhaṃ tathā paryāptadakṣiṇāvān anyān api bahūn yajñān anutiṣṭhat || punaś ca ramaṇīyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca ||
Bṛhadaśva nói: Vị vua trí tuệ ấy—hỡi hậu duệ của Nahuṣa—như Yayāti, đã cử hành lễ Aśvamedha và còn thực hiện nhiều tế lễ khác nữa, mỗi lễ đều hoàn mãn với lễ vật và thù lao tế tự dồi dào. Rồi sau đó, ngài lại tìm niềm vui trong những khu rừng và lùm cây mỹ lệ.
बृहदश्व उवाच
Educational Q&A
Royal dharma is shown through disciplined ritual action and generosity: sacrifices are not merely performed, but completed with proper dakṣiṇā, emphasizing ethical patronage and responsibility toward the priestly order and society.
Bṛhadaśva continues describing a wise king’s conduct: he performs the Aśvamedha and many other well-endowed sacrifices, and then moves on to enjoy or dwell in pleasant forests and groves, marking a shift from ritual accomplishment to life in natural retreats.