Shloka 3
धृतराष्ट्र–संजय संवादः
Dhṛtarāṣṭra and Sañjaya on Arjuna’s Indraloka report and the political consequences
अतिविद्धेन मनसा मन्मथेन प्रदीपिता । दिव्यास्तरणसंस्तीर्णे विस्तीर्णे शयनोत्तमे,धनंजयके रूप-सौन्दर्यसे प्रभावित उसका हृदय कामदेवके बाणोंद्वारा अत्यन्त घायल हो चुका था। वह मदनाग्निसे दग्ध हो रही थी। स्नानके पश्चात् उसने चमकीले और मनोभिराम आभूषण धारण किये। सुगन्धित दिव्य पुष्पोंके हारोंसे अपनेको अलंकृत किया। फिर उसने मन-ही-मन संकल्प किया--दिव्य बिछौनोंसे सजी हुई एक सुन्दर विशाल शय्या बिछी हुई है। उसका हृदय सुन्दर तथा प्रियतमके चिन्तनमें एकाग्र था। उसने मनकी भावनाद्वारा ही यह देखा कि कुन्तीकुमार अर्जुन उसके पास आ गये हैं और वह उनके साथ रमण कर रही है
atividdhena manasā manmathena pradīpitā | divyāstaraṇasaṃstīrṇe vistīrṇe śayanoत्तमे ||
Vaiśaṃpāyana nói: Tâm nàng bị Manmatha (thần ái tình) đâm thấu và thiêu đốt, liền hướng về một chiếc sàng thượng hạng—rộng lớn, tuyệt mỹ—trải bằng chăn đệm cõi trời. Bị dục vọng chế ngự và chìm trong tưởng niệm người yêu, nàng thầm hình dung một giường đẹp đã bày sẵn cho cuộc hoan hợp; và trong tưởng tượng ấy, nàng thấy Arjuna, con của Kuntī, đến gần và nàng vui hưởng cùng chàng. Đoạn văn nhấn mạnh rằng đam mê không được kiềm chế có thể chiếm lấy tâm trí và dựng nên những ảo ảnh nội tâm mãnh liệt, ngay trước khi có bất kỳ hành động bên ngoài nào.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how kāma (desire) can wound and inflame the mind, producing vivid inner projections that feel real; ethical vigilance begins at the level of thought, before speech or action.
A woman, overcome by passion stirred by Manmatha, mentally fixes upon an excellent, divinely spread bed and imagines Arjuna coming to her; the scene depicts desire-driven fantasy as part of the unfolding episode.