Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Āraṇyaka-parva Adhyāya 44 — Arjuna’s Entry into Nandana and Audience with Indra

स शिक्षितो नृत्यगुणाननेकान्‌ वादित्रगीतार्थगुणांश्व॒ सर्वान्‌ । न शर्म लेभे परवीरहन्ता भ्रातृन्‌ स्मरन्‌ मातरं चैव कुन्तीम्‌,शत्रुवीरोंका हनन करनेवाले वीर अर्जुनने नृत्य-सम्बन्धी अनेक गुणोंकी शिक्षा पायी। वाद्य और गीत-विषयक सभी गुण सीख लिये। तथापि भाइयों और माता कुन्तीका स्मरण करके उन्हें कभी चैन नहीं पड़ता था

sa śikṣito nṛtyaguṇān anekān vāditragītārthaguṇāṁś ca sarvān | na śarma lebhe paravīrahantā bhrātṝn smaran mātaraṁ caiva kuntīm ||

Vaiśampāyana nói: Arjuna—kẻ sát phạt các dũng tướng của địch—được rèn luyện nhiều nghệ thuật vũ đạo, và tinh thông mọi phép tắc tinh vi của nhạc khí cùng ca xướng. Thế nhưng chàng chẳng tìm được an yên; nhớ đến các huynh đệ và mẫu thân Kuntī, lòng chàng không sao nghỉ ngơi.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शिक्षितःtrained, instructed
शिक्षितः:
Karta
TypeVerb
Rootशिक्ष्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
नृत्यगुणान्qualities/skills of dance
नृत्यगुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootनृत्यगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
अनेकान्many
अनेकान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनेक
FormMasculine, Accusative, Plural
वादित्रगीतार्थगुणान्skills/qualities concerning instruments, song, and meaning
वादित्रगीतार्थगुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootवादित्रगीतार्थगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
शर्मcomfort, ease, peace
शर्म:
Karma
TypeNoun
Rootशर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
लेभेobtained, found
लेभे:
TypeVerb
Rootलभ्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Ātmanepada
परवीरहन्ताslayer of enemy-heroes
परवीरहन्ता:
Karta
TypeNoun
Rootपरवीरहन्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Accusative, Plural
स्मरन्remembering
स्मरन्:
TypeVerb
Rootस्मृ
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
मातरम्mother
मातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कुन्तीम्Kuntī
कुन्तीम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootकुन्ती
FormFeminine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
K
Kuntī
A
Arjuna’s brothers (Pāṇḍavas)

Educational Q&A

Worldly accomplishments and refined arts do not automatically bring serenity; remembrance of one’s obligations and loved ones can outweigh external success, pointing to the primacy of dharma and familial responsibility over mere skill.

Arjuna has undergone training in dance, instrumental music, and singing, but despite this progress he remains inwardly unsettled because he continually thinks of his brothers and his mother Kuntī.