Adhyaya 4

Verse 1

ऑडज आरर | आओ अप $. बारह आदित्य

Vaiśampāyana nói: Khi các Pāṇḍava đã vào rừng, vua Dhṛtarāṣṭra—con của Ambikā, tuy mù lòa nhưng “thấy” bằng trí tuệ—bị nỗi sầu thiêu đốt trong lòng. Ngồi trên chỗ ngồi an ổn, ông cho gọi Vidura, bậc chính trực có trí tuệ sâu không lường, rồi nói với ông những lời sau đây.

Verse 2

धृतराष्ट्र रवाच प्रज्ञा च ते भार्गवस्येव शुद्धा धर्म च त्वं परमं वेत्थ सूक्ष्मम्‌ । समक्ष त्वं सम्मत: कौरवाणां पथ्यं चैषां मम चैव ब्रवीहि

Dhṛtarāṣṭra nói: “Vidura, sự phân minh của ngươi trong sạch như của bậc Bhārgava. Ngươi hiểu dharma ở mức cao nhất và tinh vi nhất. Ngươi nhìn mọi người với lòng công bằng, và được tôn kính giữa hàng Kaurava. Vậy hãy nói cho ta điều gì thật sự lợi ích—cho họ và cho cả ta.”

Verse 3

इस प्रकार श्रीमह़्ा भारत वनपवकि अन्तर्गत अरण्यपर्वमें काम्यकवनप्रवेशविषयक तीसरा अध्याय पूरा हुआ

“Vidura, sự tình đã đến nước này, hãy nói cho ta nay phải làm gì. Làm sao để dân chúng trong thành khởi lòng thiện cảm với chúng ta? Và hãy nói thật một phương kế để những người ấy (các Pāṇḍava) không thể nhổ bật chúng ta tận gốc rễ. Ngươi hiểu điều phải và sự thận trọng—vậy hãy chỉ rõ cho ta bổn phận đúng đắn.”

Verse 4

विदुर उवाच त्रिवर्गो5यं धर्ममूलो नरेन्द्र राज्यं चेदं धर्ममूलं वदन्ति । धर्मे राजन्‌ वर्तमान: स्वशकक्‍्त्या पुत्रान्‌ सर्वान्‌ पाहि पाण्डो:सुतांश्ष

Vidura nói: “Tâu đại vương, ba mục tiêu của đời người—dharma, artha và kāma—đều lấy dharma làm gốc. Bậc hiền trí cũng nói rằng chính vương quyền này được dựng trên dharma. Vì vậy, thưa bậc quân vương, hãy an trú trong dharma và, trong khả năng của mình, che chở và nuôi dưỡng tất cả các con trai—cả con của ngài lẫn các con của Pāṇḍu.”

Verse 5

स वै धर्मो विप्रलब्ध: सभायां पापात्मभि: सौबलेयप्रधानै: । आहूय कुन्तीसुतमक्षवत्यां पराजैषीत्‌ सत्यसंधं सुतस्ते

Chính Dharma ấy đã bị phản bội ngay giữa triều hội bởi những kẻ tội lỗi do Śakuni, con của Subala, cầm đầu. Gọi Yudhiṣṭhira—con của Kuntī—đến cuộc đấu xúc xắc, con trai bệ hạ đã dùng mưu trá khiến người ấy bại trận: kẻ kiên định với chân thật, không hề bội lời thề đã lập.

Verse 6

एतस्‍स्य ते दुष्प्रणीतस्य राजन्‌ शेषस्याहं परिपश्याम्युपायम्‌ । यथा पुत्रस्तव कौरव्य पापा- न्मुक्तो लोके प्रतितिछेत साधु

Vidura thưa: “Tâu Đại vương, thần thấy một phương kế để cứu vãn phần còn lại của đường lối sai lạc này—để con trai bệ hạ, hỡi bậc Kaurava, được giải khỏi tội lỗi và đứng vững giữa đời với danh tiếng tốt lành.”

Verse 7

तद्‌ वै सर्व पाण्डुपुत्रा लभन्तां यत्‌ तद्‌ राजन्नभिसूष्टं त्वया55सीत्‌ । एष धर्म: परमो यत्‌ स्वकेन राजा तुष्येन्न परस्वेषु गृध्येत्‌

“Vậy nên, tâu Đại vương, xin để tất cả các con của Pāṇḍu nhận đúng phần mà bệ hạ đã từng hứa và đã định trao cho họ từ trước. Đây là dharma tối thượng của bậc quân vương: biết đủ với phần mình, và không đưa mắt tham lam về của cải thuộc về kẻ khác.”

Verse 8

यशो न नश्येज्ज्ञातिभेदश्न न स्याद्‌ धर्मो न स्यान्नैव चैवं कृते त्वाम्‌ । एतत्‌ कार्य तव सर्वप्रधानं तेषां तुष्टि: शकुनेश्चावमान:

“Nếu bệ hạ làm như vậy, danh tiếng sẽ không suy tổn, họ hàng sẽ không rạn nứt, và hành xử của bệ hạ vẫn thuận theo dharma. Vì thế, việc hệ trọng nhất trước mắt là làm cho các Pāṇḍava được thỏa lòng và khước từ ảnh hưởng chia rẽ của Śakuni—chọn hòa giải và chính nghĩa thay cho mưu mô.”

Verse 9

एवं शेषं यदि पुत्रेषु ते स्या- देतद्‌ राजंस्त्वरमाण: कुरुष्व | तथैतदेवं न करोषि राजन्‌ ध्रुवं कुरूणां भविता विनाश:

Vidura giục nhà vua phải hành động ngay: “Nếu sau khi bệ hạ làm điều cần làm mà phúc phần vẫn còn sót lại cho các con bệ hạ, thì vương quyền của họ sẽ còn bền. Vậy nên, tâu Đại vương, xin mau thi hành kế ấy. Nhưng nếu bệ hạ không làm như vậy, tâu Đại vương, sự diệt vong của dòng Kuru ắt sẽ xảy đến.”

Verse 10

न हि क्रुद्धों भीमसेनो<र्जुनो वा शेषं कुर्याच्छात्रवाणामनीके । येषां योद्धा सव्यसाची कृतास्त्रो भधनुर्येषां गाण्डिवं लोकसारम्‌

Vidura nói: “Khi Bhīmasena hoặc Arjuna bừng bừng phẫn nộ, họ sẽ không để lại một kẻ sống sót nào trong trận thế của quân thù. Với những người có dũng tướng là Arjuna ‘Savyasācī’—bậc tinh thông trọn vẹn khoa học binh khí; có cây cung Gāṇḍīva, ‘tinh túy’ của các cõi; và có Bhīmasena, rực rỡ bởi sức mạnh đôi tay, chiến đấu về phía mình—thì đối với các Pāṇḍava, trên đời này còn điều gì là không thể đạt được? Quả thật, ngay từ khoảnh khắc con trai ngài là Duryodhana chào đời, ta đã sớm nói với ngài lời khuyên mà ta cho là có lợi.”

Verse 11

येषां भीमो बाहुशाली च योद्धा तेषां लोके कि नु न प्राप्यमस्ति । उक्त पूर्व जातमात्रे सुते ते मया यत्‌ ते हितमासीत्‌ तदानीम्‌

Vidura nói: “Với những người có Bhīma làm dũng tướng—cánh tay hùng mạnh, bất khả chiến bại nơi chiến địa—thì trên đời này còn điều gì là không thể đạt được? Ngay khi con trai ngài vừa chào đời, ta đã nói với ngài điều mà khi ấy ta hiểu là vì phúc lợi của ngài.”

Verse 12

पुत्र त्यजेममहितं कुलस्य हितं परं॑ न च तत्‌ त्वं चकर्थ । इदं च राजन्‌ हितमुक्तं न चेत्‌ त्व- मेवं कर्ता परितप्तासि पश्चात्‌

Vidura nói: “Ta đã nói thẳng: ‘Đứa con này của ngài sẽ đem tai họa cho cả dòng tộc; vì đại nghĩa của gia tộc, hãy từ bỏ nó.’ Thế nhưng ngài đã không làm theo lời ta. Và ngay lúc này, hỡi Đại vương, nếu ngài không thực hiện điều ta lại đang nói vì lợi ích của ngài, thì về sau ngài sẽ bị thiêu đốt bởi hối hận.”

Verse 13

यद्येतदेवमनुमन्ता सुतस्ते सम्प्रीयमाण: पाण्डवैरेकराज्यम्‌ । तापो न ते भविता प्रीतियोगा- न्न चेन्निगृह्लीष्व सुतं सुखाय

Vidura nói: “Nếu con trai ngài, Duryodhana, với thiện chí, đồng ý cùng các Pāṇḍava chia sẻ một vương quốc, ngài sẽ không còn lý do để hối hận; nhờ sự hòa giải ấy, ngài chỉ nhận được niềm vui. Nhưng nếu nó không chịu nghe lời khuyên này, thì vì an lạc và phúc lợi của toàn thể nhà Kuru, ngài phải kiềm chế đứa con ấy.”

Verse 14

दुर्योधन त्वहितं वै निगृहा पाण्डो: पुत्र कुरुष्वाधिपत्ये । अजातशश्न्रुहि विमुक्तरागो धर्मेणेमां पृथिवीं शास्तु राजन्‌

Vidura nói: “Hỡi Duryodhana, hãy kìm lại con đường tai hại này và tôn lập con trai của Pāṇḍu lên ngôi chủ quyền. Hãy nghe về Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira): không vướng tham dục, không mang thù hận; hỡi Đại vương, người ấy sẽ trị vì cõi đất này theo dharma.”

Verse 15

ततो राजन्‌ पार्थिवा: सर्व एव वैश्या इवास्मानुपतिष्ठ न्तु सद्य: । दुर्योधन: शकुनि: सूतपुत्र: प्रीत्या राजन्‌ पाण्डुपुत्रान्‌ भजन्तु

Bấy giờ, tâu Đại vương, xin cho hết thảy chư vương trên cõi địa cầu lập tức đến hầu cận chúng ta, mang theo lễ vật như giới thương nhân. Và tâu Đại vương, xin cho Duryodhana, Śakuni cùng Karṇa—con của sūta—với thiện chí chân thành, hãy đứng về phía các con của Pāṇḍu.

Verse 16

दुःशासनो याचतु भीमसेनं सभामध्ये द्रुपदस्यात्मजां च । युधिष्टिरं त्वं परिसान्त्वयस्व राज्ये चैनं स्थापयस्वाभिपूज्य

Hãy để Duḥśāsana, ngay giữa triều hội, cúi xin tha thứ trước Bhīmasena và trước ái nữ của Drupada (Draupadī). Còn bệ hạ, xin hãy hết lòng an ủi Yudhiṣṭhira, rồi với sự tôn kính xứng đáng, phục hồi ngài về ngôi vị chính đáng trong vương quốc.

Verse 17

त्वया पृष्टः किमहमन्यद्‌ वदेय- मेतत्‌ कृत्वा कृतकृत्योडसि राजन्‌,कुरुराज! आपने हितकी बात पूछी है तो मैं इसके सिवा और क्या बताऊँ। यह सब कर लेनेपर आप कृतकृत्य हो जायँगे

Bệ hạ đã hỏi, thì ngoài điều ấy ra, thần còn biết nói gì nữa? Tâu Đại vương, chúa tể dòng Kuru—nếu bệ hạ hành xử như vậy, ắt sẽ trọn đạo, trọn việc.

Verse 18

धघतयाट्र उवाच एतद्‌ वाक्‍्यं विदुर यत्‌ ते सभाया- मिह प्रोक्तं पाण्डवान्‌ प्राप्य मां च । हित॑ तेषामहितं मामकाना- मेतत्‌ सर्व मम नावैति चेत:

Dhṛtarāṣṭra nói: “Vidura, những lời ngươi nói tại đây giữa triều hội, về các Pāṇḍava và về trẫm—đối với họ thì có lợi, nhưng đối với các con của trẫm lại bất lợi. Vì thế lòng trẫm không thể chấp nhận hết thảy điều ấy.”

Verse 19

इदं त्विदानीं गत एव निद्षितं तेषामर्थे पाण्डवानां यदात्थ | तेनाद्य मन्ये नासि हितो ममेति कथं हि पुत्र पाण्डवार्थे त्यजेयम्‌

“Từ những điều ngươi vừa nói, nay đã rõ ràng rằng ngươi đến đây chỉ vì lợi ích của các Pāṇḍava. Qua cách ngươi xử sự hôm nay, trẫm hiểu rằng ngươi không phải là kẻ vì trẫm mà lo. Con ơi, làm sao trẫm có thể bỏ chính các con của mình vì việc của Pāṇḍava?”

Verse 20

असंशयं तेडपि ममैव पुत्रा दुर्योधनस्तु मम देहात्‌ प्रसूत: । स्वं वै देहं परहेतोस्त्यजेति को नु ब्रूयात्‌ समतामन्ववेक्ष्य

Không còn nghi ngờ gì nữa: các Pāṇḍava cũng là con trai của ta; nhưng Duryodhana thì sinh ra trực tiếp từ chính thân thể ta. Dẫu cố nhìn bằng con mắt công bằng, ai lại có thể bảo ai rằng: ‘Hãy hiến bỏ chính thân mình vì lợi ích của kẻ khác’?

Verse 21

स मां जिह्दां विदुर सर्व ब्रवीषि मानं च तेडहमधिकं धारयामि । यथेच्छकं गच्छ वा तिष्ठ वा त्वं सुसान्त्व्यमानाप्यसती स्त्री जहाति

Dhṛtarāṣṭra nói: “Vidura, ngươi nói với ta bằng lưỡi sắc, phơi bày mọi điều thẳng thừng; vậy mà ta vẫn kính trọng ngươi hơn. Nhưng lời khuyên ngươi đem đến lại như thứ mưu kế vừa cắt xẻ vừa uốn lượn. Nay tùy ý ngươi—đi hay ở. Ta không cần ngươi nữa. Bởi người đàn bà thất tiết, dẫu được dỗ dành vỗ về bao lần, rốt cuộc vẫn bỏ chồng mà đi.”

Verse 22

वैशम्पायन उवाच एतावदुक्त्वा धृतराष्ट्रोडन्वपद्य- दन्तर्वेश्म सहसोत्थाय राजन्‌ | नेदमस्तीत्यथ विदुरो भाषमाण: सम्प्राद्रवद्‌ यत्र पार्था बभूवु:

Vaiśampāyana nói: “Tâu Đại vương (Janamejaya), nói đến đó thôi, Dhṛtarāṣṭra bỗng đứng phắt dậy và lui vào nội điện. Rồi Vidura, với niềm xác tín rằng: ‘Không còn phương cứu vãn—sự diệt vong của dòng tộc này nay đã không thể tránh,’ vội vã đi đến nơi các con trai của Pṛthā (những Pāṇḍava) đang trú ngụ.”