Shloka 49
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
नचार्थों भैक्ष्यचर्येण नापि क्लैब्येन कह्िचित् । वेत्तुं शक्य: सदा राजन् केवल धर्मबुद्धिना,“राजन्! भीख माँगनेसे, कायरता दिखानेसे अथवा केवल धर्ममें ही मन लगाये रहनेसे धनकी प्राप्ति कदापि नहीं हो सकती
na cārtho bhaikṣyacaryeṇa nāpi klaibyena kaścit | vettum śakyaḥ sadā rājan kevala-dharma-buddhinā ||
Vaiśampāyana nói: “Tâu Đại vương, của cải không thể có được nhờ sống bằng khất thực, cũng không nhờ sự hèn nhát; và cũng chẳng thể đạt được chỉ bằng cách giữ tâm mình chăm chăm vào sự chính trực mà thôi. Phú quý vật chất đòi hỏi nỗ lực và phương cách thích đáng, chứ không phải sự bất lực hay một lòng mộ đạo theo lối một chiều.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse stresses that artha (material prosperity) is not achieved through dependence (begging), timidity (cowardice), or by a merely inward, one-sided fixation on dharma; it implies the need for appropriate, courageous, and skillful action aligned with righteous aims.
Vaiśampāyana addresses a king and articulates a practical counsel about the pursuit of wealth: moral intention alone, without effective action and resolve, does not secure resources—an admonition relevant to royal duty and worldly governance.