Shloka 66
भवतां दिव्यवाचस्तु ता भवन्तु कथं मृषा । “साधारण मनुष्योंकी बातें तथा उनकी प्रतिज्ञाएँ तो झूठी निकल जाती हैं; परंतु तुमलोगोंके सम्बन्धमें जो दिव्य वाणियाँ हुई थीं
vaiśaṃpāyana uvāca | bhavatāṃ divyavācastu tā bhavantu kathaṃ mṛṣā || yudhiṣṭhira uvāca | atithiḥ sarvabhūtānām agniḥ somo gavāmṛtam | sanātano'mṛto dharmo vāyuḥ sarvam idaṃ jagat ||
Vaiśaṃpāyana nói: “Những lời phán thiêng liêng đã nói về các ngươi sao có thể hóa thành dối trá? Lời nói và lời thề của người thường có thể sai lạc, nhưng điềm báo của cõi trời về các ngươi sao có thể không thật?” Yudhiṣṭhira đáp: “Lửa là vị khách của muôn loài; sữa bò là cam lộ; Dharma bất tử và vĩnh hằng ấy chính là Sanātana Dharma; và Gió lan tràn khắp—thật vậy, chính là toàn thể thế gian này.”
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts fallible human speech with the reliability of ‘divine utterance’ and then frames Dharma through cosmic symbols: honoring the ‘guest’ (atithi) as sacred (Agni), valuing life-sustaining gifts (cow’s milk as amṛta), affirming Dharma as eternal and deathless, and recognizing a pervasive principle (Vāyu) that sustains the world—linking ethics with the structure of the cosmos.
Vaiśaṃpāyana, narrating the epic, raises a rhetorical question about how prophecies regarding the heroes could be false, even if ordinary vows fail. Yudhiṣṭhira responds with a set of solemn identifications—Agni as universal guest, Soma and cow’s milk as ‘nectar,’ Dharma as eternal, and Vāyu as all-pervading—articulating a worldview where moral duty is grounded in sacred, universal realities.