Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Sūrya-stava: Dhaumya’s Counsel and the Aṣṭaśata-nāma of Sūrya

सब्रद्यकेषु लोकेषु सप्तस्वप्यखिलेषु च । न तद्धूतमहं मनन्‍्ये यदर्कादतिरिच्यते,ब्रद्मतोकसहित ऊपरके सातों लोकोंमें तथा अन्य सब लोकोंमें भी ऐसा कोई प्राणी नहीं दीखता जो आप भगवान्‌ सूर्यसे बढ़कर हो। भगवन्‌! जगतमें और भी बहुत-से महान्‌ शक्तिशाली प्राणी हैं; परंतु उनकी कान्ति और प्रभाव आपके समान नहीं हैं। सम्पूर्ण ज्योतिर्मय पदार्थ आपके ही अन्तर्गत हैं। आप ही समस्त ज्योतियोंके स्वामी हैं। सत्य, सत्त्व तथा समस्त सात्त्विक भाव आपमें ही प्रतिष्ठित हैं। 'शार्इ” नामक धनुष धारण करनेवाले भगवान्‌ विष्णुने जिसके द्वारा दैत्योंका घमंड चूर्ण किया है उस सुदर्शन चक्रको विश्वकर्माने आपके ही तेजसे बनाया है

saptasv api akhileṣu lokeṣu brahmalokasahiteṣu ca | na tad bhūtam ahaṁ manye yad arkād atiricyate ||

Yudhiṣṭhira nói: “Khắp mọi thế giới—thật vậy, trong cả bảy cõi, kể cả Brahmaloka—ta không nghĩ có hữu thể nào vượt hơn Mặt Trời. Ôi bậc đáng tôn kính! Trong vũ trụ có nhiều hữu thể hùng mạnh, nhưng quang huy và uy lực của họ không thể sánh với Ngài. Mọi vật phát quang đều nằm trong Ngài; Ngài là chúa tể của mọi ánh sáng. Chân thật, thanh tịnh và mọi phẩm tính sāttvika đều an lập nơi Ngài. Ngay cả đĩa Sudarśana—nhờ đó Viṣṇu, đấng mang cung Śārṅga, nghiền nát kiêu mạn của loài Dānava—cũng do Viśvakarman rèn đúc từ chính hào quang của Ngài.”

सर्वद्यकेषुin all (such) worlds/regions
सर्वद्यकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वद्यक
FormMasculine, Locative, Plural
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Plural
सप्तसुin the seven
सप्तसु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसप्त
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अखिलेषुin all/entire (ones)
अखिलेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअखिल
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
not
:
TypeIndeclinable
Root
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भूतम्being/creature
भूतम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
मन्येI think/consider
मन्ये:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
यत्which/that (relative)
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अर्कात्from the Sun
अर्कात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअर्क
FormMasculine, Ablative, Singular
अतिरिच्यतेis exceeded/surpasses (i.e., exceeds the Sun)
अतिरिच्यते:
TypeVerb
Rootअति-रिच् (अतिरिच्यते)
FormPresent, Third, Singular, Passive/Atmanepada

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
S
Sūrya (Arka)
B
Brahmaloka
V
Viṣṇu
Ś
Śārṅga (bow)
S
Sudarśana Cakra
V
Viśvakarman
D
Daityas/Dānavas

Educational Q&A

The verse elevates the Sun as the supreme visible source of light and moral-spiritual clarity: all radiance is rooted in the Sun’s tejas, and virtues like satya (truth) and sattva (purity) are portrayed as grounded in that luminous principle. It frames cosmic power as meaningful when aligned with truth and purity.

Yudhiṣṭhira offers a hymn-like praise to Sūrya, declaring that no being across the seven worlds surpasses him. He links major divine instruments—especially Viṣṇu’s Sudarśana discus crafted by Viśvakarman—to the Sun’s splendor, thereby situating Sūrya at the center of cosmic order and divine efficacy.