Shloka 2
Ajñātavāsa-saṅkalpaḥ — Yudhiṣṭhira’s Resolve and Dhaumya’s Exempla on Concealment
तस्य पाटयत: काष्ठ स्वेदो वै समजायत । व्यायामेन च तेनास्य जज्ञे शिरसि वेदना
tasya pāṭayataḥ kāṣṭha svedo vai samajāyata | vyāyāmena ca tenāsya jajñe śirasi vedanā ||
Khi chàng cứ tiếp tục bổ củi, mồ hôi quả thật tuôn ra; và bởi sự gắng sức ấy, cơn đau nơi đầu chàng phát sinh. Lời kể nhấn mạnh rằng lao lực không ngơi và sự căng thẳng tất yếu đưa đến khổ đau thân thể, đồng thời gợi lên lẽ đạo: phải biết tiết độ trong nỗ lực và bền lòng chịu đựng với chánh niệm.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the natural consequence of intense exertion: physical strain produces fatigue and pain. Ethically, it points toward disciplined endurance while also implying the value of moderation and awareness of bodily limits.
Mārkaṇḍeya describes a person engaged in splitting wood; as the work continues, he begins to sweat, and the sustained effort results in a headache.