Shloka 10
कुम्भकर्णवधः — Kumbhakarṇa’s Fall and the Renewal of the Engagement
आजानेया बलिन: साधु दान्ता महाबला: शूरमुदावहन्ति । एतस्य कर्माण्यतिमानुषाणि भीमेति शब्दोडस्य गत: पृथिव्याम्,ये जो शाल (साखू)-के वृक्षकी तरह ऊँचे और विशाल भुजाओंसे सुशोभित वीर पुरुष तुझे रथमें बैठे दिखायी देते हैं, जो क्रोधके मारे भौंहें टेढ़ी करके दाँतोंसे अपने ओंठ चबा रहे हैं, ये मेरे दूसरे पति वृकोदर हैं। बड़े बलवान, सुशिक्षित और शक्तिशाली आजानेय नामक अश्व इन शूरशिरोमणिके रथको खींचते हैं। इनके सभी कर्म प्राय: ऐसे होते हैं, जिन्हें मानवजगत् नहीं कर सकता। ये अपने भयंकर पराक्रमके कारण इस भूतलपर भीमके नामसे विख्यात हैं
ājāneyā balinaḥ sādhu dāntā mahābalāḥ śūram udāvahanti | etasya karmāṇy atimānuṣāṇi bhīmeti śabdo 'sya gataḥ pṛthivyām ||
Vaiśampāyana nói: “Những tuấn mã giống Ājāneya, mạnh mẽ, thuần luyện và lực lưỡng, đang kéo chiến xa của vị dũng sĩ ấy. Việc làm của chàng vượt khỏi tầm thường của loài người; và bởi uy lực đáng sợ, danh tiếng ‘Bhīma’ đã lan khắp cõi đất.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how disciplined strength—symbolized by well-trained, powerful horses and a mighty warrior—produces world-spreading renown; true fame arises from extraordinary capability joined with control and training.
The narrator identifies a great warrior (Bhīma) by describing his chariot team: noble Ājāneya horses draw him, and his reputation as ‘Bhīma’ has spread because his feats are considered beyond normal human limits.