Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

रावण–मारीचसंवादः तथा मृगप्रलोभनपूर्वकं सीताहरणोपक्रमः

Rāvaṇa–Mārīca Dialogue and the Decoy-Deer Prelude to Sītā’s Abduction

निर्ममा निरहड्कारा निर्दधन्द्धा: संयतेन्द्रिया: । ध्यानयोगपराश्षैव तत्र गच्छन्ति मानवा:,जो ममता और अहंकारसे रहित, सुख-दुःख आदि द्वद्धोंसे ऊपर उठे हुए, जितेन्द्रिय तथा ध्यानयोगमें तत्पर हैं, वे मनुष्य ही उस लोकमें जा सकते हैं

nirmamā nirahaṅkārā nirdvandvāḥ saṃyatendriyāḥ | dhyānayogaparāś caiva tatra gacchanti mānavāḥ ||

Sứ giả chư thiên nói: “Chỉ những người không còn chấp thủ và ngã mạn, đã vượt qua các cặp đối đãi như vui và khổ, đã chế ngự các căn, và chuyên tâm vào kỷ luật thiền định—chỉ họ mới đến được cõi ấy.”

निर्ममाःfree from possessiveness
निर्ममाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
निरहङ्काराःfree from egoism
निरहङ्काराः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरहङ्कार (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
निर्द्वन्द्वाःfree from pairs of opposites
निर्द्वन्द्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
संयतेन्द्रियाःhaving controlled senses
संयतेन्द्रियाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंयतेन्द्रिय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
ध्यानयोगपराःdevoted to meditation-yoga
ध्यानयोगपराः:
Karta
TypeAdjective
Rootध्यानयोगपर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
गच्छन्तिgo
गच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormPresent (Lat), Third, Plural
मानवाःmen/humans
मानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural

देवदूत उवाच

देवदूत (divine messenger)
मानवाः (human beings)
तत्र लोकः (that realm/world, implied)

Educational Q&A

Attainment of the higher realm is presented as the fruit of inner purification: abandoning possessiveness (mamata) and ego (ahaṅkāra), remaining steady beyond dualities, restraining the senses, and committing to meditation (dhyānayoga).

A divine messenger describes the qualifications required to reach a particular exalted realm, emphasizing moral-psychological transformation—detachment, equanimity, self-mastery, and meditative discipline—as the decisive criteria.