Shloka 3
Rāmopākhyāna—Rāma–Sītā Origins and the Opening of Rāvaṇa’s Genealogy
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र वातिकास्तं महीपतिम् । युधिष्ठिरस्य यज्ञेन न समो होष ते क्रतुः,वहीं कुछ ऐसे लोग भी थे, जिनका मस्तिष्क वातरोगसे विकृत था--कब क्या कहना उचित है, इसको वे नहीं जानते थे, अतः राजा दुर्योधनको सम्बोधित करके कहने लगे --'राजन्! आपका यह यज्ञ युधिष्ठिरके यज्ञके समान नहीं था”
apare tv abruvaṃs tatra vātikās taṃ mahīpatim | yudhiṣṭhirasya yajñena na samo hoṣa te kratuḥ ||
Vaiśampāyana nói: Nhưng tại đó cũng có vài kẻ khác—tâm trí rối loạn vì chứng vāta (phong khí) và không biết điều gì nên hay không nên nói—đã hướng về nhà vua mà thốt: “Tâu Đại vương, lễ tế của ngài không sánh bằng lễ tế của Yudhiṣṭhira.” Lời nói thiếu phân biệt ấy làm nhói lòng kiêu hãnh của kẻ cầm quyền và gợi lên hiểm họa đạo lý của ngôn từ cẩu thả trong một bối cảnh chính trị đầy căng thẳng.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of speech: indiscreet, ill-timed words—especially those that compare and belittle—can inflame pride and hostility. It implicitly warns that lack of discernment (what to say, when, and to whom) becomes a moral fault with real consequences.
Some tactless people address the king (understood as Duryodhana) and tell him that his sacrifice is not equal to Yudhiṣṭhira’s. The comment functions as a provocation, sharpening rivalry and resentment around royal prestige and ritual accomplishment.