Previous Verse

Shloka 473

Draupadī-apaharaṇa-saṃdeśaḥ

Report of Draupadī’s Abduction and the Pāṇḍavas’ Pursuit

व्यपेता भ्रघने काले द्यौरिवाव्यक्तशारदी । शत छत्र, पताका, शुभ चँवर, रथ, हाथी और पैदल योद्धाओंसे भरी हुई वह कौरव- सेना शरत्कालमें कुछ-कुछ व्यक्त शारदीय सुषमासे सुशोभित आकाशकी भाँति शोभा पा रही थी

vyapetā bhraghane kāle dyaur ivāvyaktaśāradī | śata-chatra-patākā-śubha-cāmara-ratha-hastī-padāti-yoddhaiḥ pūrṇā sā kaurava-senā śaratkāle kiñcid-kiñcid vyakta-śāradīya-suṣamā-yuktā dyām iva śobhāṃ prāpa |

Vaiśampāyana nói: Khi màn u tối dày đặc của mùa ấy đã tan, đạo quân Kaurava—đầy những lọng che hàng trăm chiếc, cờ xí, quạt đuôi yak (cāmara) cát tường, chiến xa, voi trận và bộ binh—hiện ra rực rỡ. Như bầu trời mùa thu dần trong sáng và đẹp đẽ, đạo quân ấy trong tiết thu cũng tỏa một vẻ huy hoàng rõ rệt, ngăn nắp, gợi cái yên ả có thể đến trước bạo liệt của chiến tranh.

व्यपेताdeparted, passed away
व्यपेता:
Karta
TypeAdjective
Rootवि+अपि (धातु: इ/एति) → व्यपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
भ्रघनेin the dense/dark (time)
भ्रघने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootभ्रघन (प्रातिपदिक)
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
कालेin time/season
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
द्यौःthe sky
द्यौः:
Karta
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अव्यक्तindistinct, not clearly manifest
अव्यक्त:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
शारदीautumnal
शारदी:
Karta
TypeAdjective
Rootशारदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kaurava army (Kaurava-senā)
P
parasols (chatra)
B
banners (patākā)
Y
yak-tail fans (cāmara)
C
chariots (ratha)
E
elephants (hastī)
I
infantry/foot-soldiers (padāti)
A
autumn sky (śāradī dyauḥ)

Educational Q&A

The verse highlights how outward splendor and orderly appearance can mask impending conflict: the army’s beauty is compared to the clear autumn sky, implying a calm, attractive surface that may precede destructive action. It invites discernment—do not equate magnificence with righteousness.

Vaiśampāyana describes the Kaurava forces as they appear in autumn: richly equipped with royal emblems and the full array of war-units (chariots, elephants, infantry). The simile of the autumn sky emphasizes their striking visibility and grandeur.