Shloka 45
Draupadī-apaharaṇa-saṃdeśaḥ
Report of Draupadī’s Abduction and the Pāṇḍavas’ Pursuit
दैत्यानां तद् वच: श्रुत्वा हृदि कृत्वा स्थिरां मतिम् ततो मनुजशार्दूलो योजयामास वाहिनीम्,दैत्योंके पूर्वोिक्त कथनको याद करके नरश्रेष्ठ दुर्योधनने पाण्डवोंसे युद्ध करनेका पक्का विचार कर लिया और फिर हस्तिनापुर जानेके लिये रथ, हाथी, घोड़े और पैदल सैनिकोंसे युक्त अपनी चतुरंगिणी सेनाको तैयार होनेकी आज्ञा दी। राजन्! वह विशाल वाहिनी गंगाके प्रवाहके समान चलने लगी
daitayānāṁ tad vacaḥ śrutvā hṛdi kṛtvā sthirāṁ matim | tato manujaśārdūlo yojayāmāsa vāhinīm ||
Vaiśampāyana nói: Nghe lời bọn Daitya và khắc sâu vào lòng một quyết tâm vững như đá, “hổ giữa loài người” liền bắt tay tổ chức quân đội. Nhớ lại những điều đã được nói trước đó, Duryodhana quyết chí phát động chiến tranh với các Pāṇḍava và truyền lệnh chuẩn bị đạo quân tứ binh—xe chiến, voi, ngựa và bộ binh—để tiến về Hastināpura. Tâu Đại vương, đại quân ấy bắt đầu chuyển động như dòng chảy sông Hằng—cuồn cuộn, không gì ngăn nổi, phình lên bởi ý chí sắt đá.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how advice, once accepted inwardly as a ‘firm resolve’ (sthirā mati), becomes decisive action. Ethically, it warns that determination is morally neutral: it can serve dharma when guided by right counsel, but it can also accelerate adharma when rooted in hostility—here, the resolve culminates in organizing war.
After hearing the Daityas’ words, Duryodhana fixes his decision to fight the Pāṇḍavas and orders his fourfold army to be readied for the journey toward Hastināpura. The host begins to move in a powerful, continuous surge likened to the current of the Gaṅgā.