Shloka 8
द्वैतवनगमनम् (Dvāitavana-gamanam) — Journey and Settlement at Dvaita Forest-Lake
मार्कण्डेय उवाच न तात हृष्यामि न च स्मयामि प्रहर्षजो मां भजते न दर्प: । तवापदं त्वद्य समीक्ष्य राम॑ सत्यव्रतं दाशरथिं स्मरामि,मार्कण्डेयजी बोले--तात! न तो मैं हर्षित होता हूँ और न मुसकराता ही हूँ। हर्षजनित अभिमान कभी मेरा स्पर्श नहीं कर सकता। आज तुम्हारी यह विपत्ति देखकर मुझे सत्यप्रतिज्ञ दशरथनन्दन श्रीरामचन्द्रजीका स्मरण हो आया
Mārkaṇḍeya uvāca: na tāta hṛṣyāmi na ca smayāmi praharṣajo māṁ bhajate na darpaḥ | tavāpadaṁ tv adya samīkṣya rāma satyavrataṁ dāśarathiṁ smarāmi ||
Mārkaṇḍeya nói: “Này con, ta chẳng hân hoan cũng chẳng mỉm cười; niềm kiêu mạn sinh từ sự phấn khởi không thể chạm đến ta. Thấy tai ương của con hôm nay, ta nhớ đến Rāma, con của Daśaratha, người giữ vững chân thật và trung thành với lời thệ nguyện.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes inner discipline: a wise person is not carried away by elation, does not fall into pride, and responds to others’ suffering with sober compassion—recalling dharmic exemplars like Rāma, famed for fidelity to truth and vows.
Mārkaṇḍeya addresses someone in distress, stating that he is not swayed by joy or arrogance; seeing the listener’s present misfortune, he is prompted to remember Rāma Dāśarathi, whose life embodies steadfast truth and vow-keeping—setting up a moral frame for counsel or exemplum.