Shloka 22

Vyāsa’s Consolation to Yudhiṣṭhira: Tapas, Kāla, and the Difficulty of Dāna (दान-तपस्-विवेकः)

Devanagari script

ततः सुतुमुलं युद्ध गन्धर्वाणां तरस्विनाम्‌ । बभूव भीमवेगानां पाण्डवानां च भारत

Transliteration

tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ gandharvāṇāṃ tarasvinām | babhūva bhīmavegānāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata ||

Translation

Rồi một trận chiến dữ dội, náo động khôn cùng bùng nổ giữa những Gandharva cường mãnh và các Pāṇḍava có đà xông tới như Bhīma—hỡi Bhārata. Cuộc va chạm được khắc họa như một làn sóng sức mạnh áp đảo, làm nổi bật thế căng giữa dũng khí và sự tự chế trong cơn xung đột bất ngờ.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable)

• सुतुमुलम्: very fierce, extremely tumultuous
• सुतुमुलम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: सुतुमुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• गन्धर्वाणाम्: of the Gandharvas
• गन्धर्वाणाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• तरस्विनाम्: of the mighty/impetuous ones
• तरस्विनाम्: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: तरस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• बभूव: became, arose
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• भीमवेगानाम्: of those of terrible speed/impetus
• भीमवेगानाम्: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: भीमवेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• पाण्डवानाम्: of the Pandavas
• पाण्डवानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पाण्डव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable)

• भारत: O Bharata (descendant of Bharata)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Gandharvas
• Pāṇḍavas
• Bhīma
• Bhārata (addressee)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how quickly force and pride can escalate into a chaotic battle; it implicitly invites reflection on kṣatriya valor tempered by restraint, since sheer might alone does not resolve the ethical stakes of conflict.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana reports that a violent, uproarious fight erupts between the powerful Gandharvas and the Pāṇḍavas, whose charge is described as Bhīma-like in speed and intensity.