Shloka 16
Adhyāya 22: Śālva’s Weapon-Shower, Dāruka’s Wounding, and the Māyā-Report of Vasudeva’s Father
द्विषतां च प्रहर्षो5 भूदार्ति श्वाद्धिषतामपि । एवं विजितवान् वीर पश्चादश्रौषमच्युत,शत्रुओंमें उल्लास छा गया और मित्रोंमें शोक। अपनी मर्यादासे च्युत न होनेवाले वीर युधिष्ठिर! इस प्रकार राजा शाल्व एक बार मुझपर विजयी हो चुका था। यह बात मैंने सचेत होनेपर पीछे सारथिके मुँहसे सुनी थी
dviṣatāṃ ca praharṣo ’bhūd ārtiḥ svād dhiṣatām api | evaṃ vijitavān vīra paścād aśrauṣam acyuta ||
Giữa hàng ngũ kẻ thù của ta bỗng dấy lên niềm hân hoan, còn giữa những người thân hữu cầu điều lành cho ta lại tràn ngập sầu muộn. Hỡi bậc anh hùng không hề lệch khỏi khuôn phép, mãi về sau ta mới nghe rằng: chính theo cách ấy, vua Śālva đã từng một lần khuất phục ta—ta biết được điều đó khi vừa hồi tỉnh, từ chính miệng người đánh xe.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical reality of conflict: victory and defeat ripple outward—enemies rejoice while one’s own supporters suffer. It also underscores humility and truthfulness: the speaker admits being overcome and relies on reliable testimony (the charioteer) rather than self-glorification.
Vāyudeva recounts an episode in which King Śālva once gained the upper hand over him. After regaining consciousness, Vāyudeva learned the details from the charioteer, noting the contrasting reactions of foes and allies.