Shloka 11
Skanda-janma: Śivā/Svāhā, Agni, and the Manifestation of Guha
Mahābhārata 3.214
प्राणानां संनिपातात् तु संनिपात: प्रजायते । ऊष्मा चाग्निरिति ज्ञेयो योडन्न॑ं पचति देहिनाम्,प्राण आदि वायुओंके परस्पर मिलनेसे एक संघर्ष उत्पन्न होता है, उससे प्रकट होनेवाले उत्तापको ही जठरानल समझना चाहिये। वही देहधारियोंके खाये हुए अन्नको पचाता है
prāṇānāṃ sannipātāt tu sannipātaḥ prajāyate | ūṣmā cāgnir iti jñeyo yo 'nnaṃ pacati dehinām ||
Do các luồng sinh khí (prāṇa) hội tụ lẫn nhau mà phát sinh một sự “va chạm” nội tại; sức nóng hiện ra từ đó phải được hiểu là ngọn lửa của thân. Chính sức nóng ấy—gọi là hỏa vị (jāṭharāgni)—tiêu hóa thức ăn mà các hữu thân đã dùng. Lời dạy đặt việc tiêu hóa không như dục ăn đơn thuần, mà như một chức năng vô tư, có luật tắc của các lực sống, khiến ta kính trọng trật tự của thân và biết tiết chế trong ăn uống.
व्याध उवाच
Educational Q&A
Digestion is explained as the lawful outcome of the interaction of the vital breaths: their conjunction generates heat, and that heat is the ‘fire’ that digests food. Ethically, it encourages mindful eating and respect for the body’s natural order rather than indulgence.
The Vyādha is instructing his listener in practical dharma through a physiological example, explaining how prāṇa-functions produce the inner heat called digestive fire, which processes the food of embodied beings.