Shloka 6
कार्त्तिकेय-जन्मोपक्रमः
Prelude to the Birth of Kārttikeya/Skanda
प्रवृत्तवाक्यो मन्त्री च यो नराग्रयोडनसूयक: । विधित्समानो विप्रर्षे स्तब्धो मानी स राजस:,ब्रह्मर्षे! जो प्रवृत्तिमार्गकी ही बातें करनेवाला, सलाह देनेमें कुशल और दूसरोंके गुणोंमें दोष न देखनेवाला है; जो सदा कुछ-न-कुछ करनेकी इच्छा रखता है, जिसमें कठोरता और अभिमानकी अधिकता है, वह मनुष्योंपर रोब जमानेवाला पुरुष रजोगुणी कहा गया है
vyādha uvāca | pravṛttavākyo mantrī ca yo narāgryo 'n-asūyakaḥ | vidhitsamāno viprarṣe stabdho mānī sa rājasaḥ ||
Người thợ săn nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, người được gọi là ‘rajasic’ là kẻ thường nói theo đường lối hoạt động thế gian, giỏi bày mưu hiến kế, và không bới móc lỗi trong điều thiện của người khác; luôn muốn bắt tay vào việc này việc nọ, nhưng lại cứng cỏi (kiêu ngạo) và đầy tự phụ—kẻ ấy tìm cách áp đảo người đời bằng sức mạnh của dục vọng.”
व्याध उवाच
Educational Q&A
The verse defines the rajasic temperament: energetic and action-oriented, capable in counsel and not envious, yet prone to arrogance and pride that seeks to dominate others—showing how rajas mixes constructive drive with ego.
In the Vyadha’s instruction to a brahmin sage, he classifies human dispositions by the guṇas; here he describes the traits by which a person is recognized as predominantly rajasic.