Shloka 4
कार्त्तिकेय-जन्मोपक्रमः
Prelude to the Birth of Kārttikeya/Skanda
मोहात्मकं तमस्तेषां रज एषां प्रवर्तकम् । प्रकाशबहुलत्वाच्च सत्त्वं ज्याय इहोच्यते,इन तीनों गुणोंमें जो तमोगुण है वह मोहात्मक--मोह उत्पन्न करनेवाला है। रजोगुण कर्मोमें प्रवृत्त करनेवाला है। परंतु सत्त्वगुणमें प्रकाशकी बहुलता है, इसलिये वह सबसे श्रेष्ठ कहा जाता है
mohātmakaṃ tamas teṣāṃ raja eṣāṃ pravartakam | prakāśa-bahulatvāc ca sattvaṃ jyāya ihochyate ||
Người thợ săn nói: “Trong ba guṇa ấy, tamas mang bản tính mê muội—gây ra sự rối loạn và lầm lạc. Rajas thúc đẩy chúng sinh hướng về hành động và hoạt động. Còn sattva dồi dào ánh sáng của sự minh triết và trong sáng; vì thế, ở đời này nó được tuyên xưng là cao thượng nhất.”
व्याध उवाच
Educational Q&A
It defines the ethical-psychological functions of the three guṇas: tamas causes delusion, rajas drives restless activity, and sattva—rich in clarity—supports discernment and is therefore regarded as superior for right living.
In the Vyādha’s instruction (the hunter-teacher episode), he explains foundational principles of inner nature (guṇas) to guide the listener toward clearer judgment and dharmic conduct.