Shloka 16
Agni’s Withdrawal to the Forest and Identification with Āṅgirasa (अग्न्याङ्गिरस-इतिहासः)
शुश्रूषणपरा नित्यं सततं संयतेन्द्रिया । पतिके लिये जो हितकर कार्य जान पड़ता उसमें भी वह सदा संलग्न रहती थी। देवताओंकी पूजा, अतिथियोंके सत्कार, भृत्योंके भरण-पोषण और सास-ससुरकी सेवामें भी वह सर्वदा तत्पर रहती थी। अपने मन और इन्द्रियोंपर वह निरन्तर पूर्ण संयम रखती थी।। सा ब्राह्मणं तदा दृष्टवा संस्थितं भैक्ष्यकाड्क्षिणम् | कुर्वती पतिशुश्रूषां सस्माराथ शुभेक्षणा
śuśrūṣaṇaparā nityaṃ satataṃ saṃyatendriyā | sā brāhmaṇaṃ tadā dṛṣṭvā saṃsthitaṃ bhaikṣyakāṅkṣiṇam | kurvatī patiśuśrūṣāṃ sasmārātha śubhekṣaṇā ||
Mārkaṇḍeya nói: Nàng luôn chuyên tâm phụng sự, thường hằng tự chế, vững vàng trong việc nhiếp phục các căn. Hễ điều gì nàng hiểu là lợi ích cho phu quân, nàng đều không ngừng dốc lòng thực hiện. Nàng siêng năng thờ phụng chư thiên, kính đãi tân khách, nuôi dưỡng gia nhân, và phụng dưỡng cha mẹ chồng, đồng thời giữ tâm và các giác quan trong kỷ luật nghiêm mật. Bấy giờ, thấy một vị bà-la-môn đứng đó xin bố thí, người phụ nữ có đôi mắt cát tường—dẫu đang bận hầu hạ chồng—liền nhớ ra việc cần làm.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights gṛhastha-dharma: disciplined self-restraint and steady service—especially to one’s spouse, elders, guests, and dependents—so that ethical action becomes prompt and mindful even amid daily duties.
A virtuous woman, constantly engaged in serving her husband and maintaining household duties with self-control, notices a brāhmaṇa who has come seeking alms; upon seeing him, she remembers her obligation of hospitality and what should be done next.