Shloka 7
Āraṇyaka-parva Adhyāya 199: Dharmavyādha on Svakarma, Vidhi, and the Limits of Ahiṃsā
अथीनं ब्राह्मणोअभिक्षेताश्वं मे ददातु भवान् निवृत्तों दास्यामीत्यब्रवीद् ब्राह्मणं त्वरितमेव दीयता-मित्यब्रवीद् ब्राह्मणस्त्वरितमेव स ब्राह्मुणस्यैवमुक्त्वा दक्षिणं पार्श्वनददत्,'देवर्षिने उत्तर दिया--'प्रतर्दनको।” “इसमें क्या कारण है?' ऐसा प्रश्न होनेपर देवर्षिने उत्तर दिया--'एक दिन मैं प्रतर्दनके घर भी ठहरा था। ये मुझे रथसे ले जा रहे थे। उस समय एक ब्राह्मणने आकर इनसे याचना की--“आप मुझे एक अश्व दे दीजिये।” तब उन्होंने ब्राह्मणको उत्तर दिया--'लौटनेपर दे दूँगा।” ब्राह्मणने कहा--“नहीं, तुरंत दे दीजिये।” “अच्छा तो तुरंत ही लीजिये” यों कहकर इन्होंने रथके दाहिने पार्श्वका घोड़ा खोलकर उसे दे दिया”
athainaṃ brāhmaṇo ’bhikṣetāśvaṃ me dadātu bhavān, nivṛtto dāsyāmīty abravīt; brāhmaṇas tvaritam eva dīyatām ity abravīt; brāhmaṇas tvaritam eva sa brāhmaṇasyaivam uktvā dakṣiṇaṃ pārśvam adadat.
Vaiśaṃpāyana nói: Rồi một bà-la-môn đến cầu xin và thưa: “Thưa ngài, xin ban cho tôi một con ngựa.” Vua đáp: “Khi ta trở về, ta sẽ cho.” Nhưng bà-la-môn nài ép: “Phải cho ngay lập tức.” Vua nói: “Được—hãy nhận ngay bây giờ,” rồi tháo ách và trao con ngựa bên phải của chiến xa cho vị bà-la-môn ấy.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores dāna-dharma: when a worthy supplicant asks, generosity should be timely and decisive. A promise to give later is ethically strengthened by giving immediately when the need is urgent.
A brāhmaṇa asks Pratardana for a horse. Pratardana first offers to give it after returning, but the brāhmaṇa demands it at once. Pratardana agrees and gives the right-side horse from his chariot immediately.