Shloka 30
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
फलशाकमपि श्रेयो भोक्तुं हकृपणं गृहे । परस्य तु गृहे भोक्तु: परिभूतस्य नित्यश:,धिगस्तु तस्य तद् भुक्ते कृपणस्य दुरात्मन: । दूसरेके सामने दीनता न दिखाकर अपने घरमें फल और शाक खाकर रहना अच्छा है। परंतु दूसरेके घरमें सदा तिरस्कार सहकर मीठे पकवान खाना भी अच्छा नहीं है; अतः दूसरेके आश्रित रहकर जीवन-निर्वाह करनेके सम्बन्धमें साधु पुरुषोंका सदासे ही विरोध रहा है। जो पराया अन्न खाना चाहता है, वह कुत्तेकी भाँति खून चाटता है। उस दुरात्मा और कृपणके वैसे भोजनको धिक्कार है
phalaśākam api śreyo bhoktuṁ ha kṛpaṇaṁ gṛhe | parasya tu gṛhe bhoktuḥ paribhūtasya nityaśaḥ, dhig astu tasya tad bhukte kṛpaṇasya durātmanaḥ |
Baka nói: “Dẫu là bữa ăn nghèo nàn gồm trái cây và rau cỏ trong chính nhà mình vẫn tốt hơn. Còn ăn ở nhà người khác mà phải chịu nhục nhã luôn luôn thì chẳng hay, dù món ăn có ngọt ngon, thịnh soạn. Vì thế, bậc hiền trí từ xưa đã phản đối lối sống dựa dẫm vào người khác. Kẻ ham ăn cơm người—như con chó liếm máu—bữa ăn của kẻ ti tiện, ác tâm ấy chỉ đáng khinh.”
बक उवाच
Educational Q&A
Personal dignity and independence are ethically superior to comfort gained through dependence. Even simple food at one’s own home is preferable to rich food obtained by living on others while suffering humiliation.
Baka is speaking in a didactic tone, contrasting humble self-sustenance with the degrading condition of eating at another’s house as a dependent, using strong condemnation to discourage reliance on others for livelihood.