Shloka 64

Kuvalāśva’s Lineage and Uttaṅka’s Petition concerning Dhundhu (धुन्धु-प्रसङ्गः)

Devanagari script

मार्कण्डेय उवाच एवमुक्तो वामदेवेन राज- न्नन्त:पुरे राजपुत्र॑ं जघान । स सायकस्तिग्मतेजा विसृष्ट: श्रुत्वा दलस्तत्र वाक्यं बभाषे,मार्कण्डेयजी कहते हैं--राजन्‌! वामदेवके ऐसा कहते ही उस प्रचण्ड तेजस्वी बाणने धनुषसे छूटकर रनवासके भीतर जा राजकुमारका वध कर डाला। यह समाचार सुनकर दलने वहाँ पुनः इस प्रकार कहा--

Transliteration

mārkaṇḍeya uvāca—evam ukto vāmadevena rājan antaḥpure rājaputraṃ jaghāna | sa sāyakas tigmategā visṛṣṭaḥ śrutvā dalas tatra vākyaṃ babhāṣa |

Translation

Markandeya nói: “Tâu Đại vương, vừa khi Vāmadeva dứt lời, một mũi tên rực lửa, sắc bén, được phóng khỏi cung, bay thẳng vào nội cung và giết chết hoàng tử. Nghe tin ấy, Dala lại cất lời như sau.”

Word by Word

• मार्कण्डेयः: Markandeya
• मार्कण्डेयः: Karta
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, Third, Singular, Parasmaipada

• एवम्: thus
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• उक्तः: having been told/addressed
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Past passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular

• वामदेवेन: by Vamadeva
• वामदेवेन: Karana
• Type: Noun
• Root: वामदेव
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• अन्तःपुरे: in the inner palace/royal apartments
• अन्तःपुरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अन्तःपुर
• Form: Neuter, Locative, Singular

• राजपुत्रम्: the prince (king's son)
• राजपुत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राजपुत्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• जघान: killed
• Type: Verb
• Root: हन्
• Form: Perfect, Third, Singular, Parasmaipada

• सः: he/that (arrow/one)
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सायकः: arrow
• सायकः: Karta
• Type: Noun
• Root: सायक
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तिग्मतेजाः: of sharp/brilliant energy
• Type: Adjective
• Root: तिग्मतेजस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• विसृष्टः: released/shot
• Type: Verb
• Root: सृज्
• Form: Past passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular

• श्रुत्वा: having heard
• Type: Verb
• Root: श्रु
• Form: Absolutive (क्त्वा), Active

• दलः: Dala (proper name)
• दलः: Karta
• Type: Noun
• Root: दल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाक्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• बभाषे: spoke
• Type: Verb
• Root: भाष्
• Form: Perfect, Third, Singular, Atmanepada

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Vāmadeva
• Rājan (the addressed king)
• Rājaputra (the prince)
• Dala
• antaḥpura (inner palace)
• sāyaka (arrow)
• dhanuṣ (bow, implied)