Shloka 56
इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
स्वभावात् क्रूरकर्माणश्वान्योन्यमभिशंसिन: । भवितारो जना: सर्वे सम्प्राप्ते तु युगक्षये,सभी स्वभावतः क्रूर और एक-दूसरेपर मिथ्या कलंक लगानेवाले होंगे। युगान्तकाल उपस्थित होनेपर सब लोग बगीचों और वृक्षोंको कटवा देंगे और ऐसा करते समय उनके मनमें पीड़ा नहीं होगी। प्रत्येक मनुष्यके जीवनधारणमें भी शंका हो जायगी। अर्थात् प्रत्येक मनुष्यका जीवन धारण करना कठिन हो जायगा
mārkaṇḍeya uvāca | svabhāvāt krūrakarmāṇaḥ śvānyonyam abhiśaṃsinaḥ | bhavitāro janāḥ sarve samprāpte tu yugakṣaye ||
Mārkaṇḍeya nói: “Theo bản tính, người đời sẽ trở thành kẻ làm điều tàn ác, và sẽ bôi nhọ nhau bằng những lời cáo buộc. Khi yuga suy tận đến, hết thảy đều sẽ như vậy.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse warns that at the decline of an age (yuga-kṣaya), ethical restraint collapses: cruelty becomes ‘naturalized’ and social trust erodes through mutual slander. It highlights how adharma spreads when inner disposition and public conduct both turn harsh and accusatory.
Mārkaṇḍeya is describing the characteristics of yuga-ending degeneration. In this line he summarizes the human condition at that time: people will be cruel in action and will habitually accuse and defame one another.