Shloka 122
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
सर्व पश्याम्यहं राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मन: । चरमाण: फलाहार: कृत्स्नं जगदिदं विभो,पृथ्वीपते! साध्य, रुद्र, आदित्य, गुह्यक, पितर, सर्प, नाग, सुपर्ण, वसु, अश्विनीकुमार, गन्धर्व, अप्सरा, यक्ष तथा ऋषियोंका भी मैंने दर्शन किया। दैत्य-दानवसमूह, नाग, सिंहिकाके पुत्र (राहु आदि) तथा अन्य देवशत्रुओंको भी देखा। राजन्! इस लोकमें मैंने जो कुछ भी स्थावर-जंगम पदार्थ देखे थे, वे सब मुझे उस महात्माकी कुक्षिमें दृष्टिगोचर हुए। महाराज! मैं प्रतिदिन फलाहार करता और इस सम्पूर्ण जगतमें घूमता रहता
sarvaṁ paśyāmy ahaṁ rājan tasya kukṣau mahātmanaḥ | caramāṇaḥ phalāhāraḥ kṛtsnaṁ jagad idaṁ vibho pṛthvīpate |
Vaiśampāyana nói: “Tâu Đại vương, thần thấy mọi sự trong bụng của bậc đại hồn ấy. Sống bằng trái cây và lang thang đây đó, tâu đấng hùng lực, tâu đấng trị vì cõi đất, thần đã thấy toàn thể thế gian ở nơi ấy.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the idea of a cosmic order that can be revealed through extraordinary vision: the entire world is seen as contained within a ‘great-souled’ being. Ethically, it elevates humility and reverence—kingship and worldly power are placed in perspective before a larger, awe-inspiring reality, while ascetic restraint (living on fruits) is presented as a context for heightened perception.
Vaiśampāyana reports a marvel to the king: the speaker claims to see all things within the belly of a great being. He describes himself as wandering while living on a fruit diet, and testifies that the whole world becomes visible within that extraordinary figure—an episode meant to convey wonder and the vastness of the cosmic principle at work.