Shloka 93
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
सर्वे भवन्तस्त्वतिवीर्यसत्त्वा दिव्यौजस: संहननोपपन्ना: । लोकादमुष्मादवनिं प्रपन्ना: स्वधीतविद्या: सुरकार्यहेतो:,राजा युधिष्ठिर! तुम सब लोग बड़े पराक्रमी और धैर्यवान् हो। तुममें अलौकिक ओज भरा है। तुम सुदृढ़ शरीरसे सम्पन्न हो और देवताओंका कार्य सिद्ध करनेके लिये परलोकसे इस पृथिवीपर अवतीर्ण हुए हो। यही कारण है कि तुमने सभी उत्तम विद्याएँ सीख ली हैं
sarve bhavantastvativīryasattvā divyaujasaḥ saṃhananopapannāḥ | lokādamuṣmādavaniṃ prapannāḥ svadhītavidyāḥ surakāryahetoḥ ||
Mārkaṇḍeya nói: “Các con đều có dũng lực và sự kiên định phi thường. Trong các con tràn đầy hào quang thần diệu; thân thể rắn chắc, cân xứng. Vì để hoàn thành ý chỉ của chư thiên, các con đã giáng xuống cõi đất này từ thế giới kia; bởi vậy các con đã tinh thông mọi ngành học cao quý.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse frames the Pāṇḍavas’ excellence—valor, endurance, and learning—as purposeful endowments aligned with a divine mandate. Ethical strength (sattva) and disciplined knowledge (vidyā) are presented not as mere personal achievements but as responsibilities to serve dharma and fulfill a higher cosmic task.
Sage Mārkaṇḍeya addresses King Yudhiṣṭhira (and by extension his brothers), praising their extraordinary qualities and asserting that they have descended to earth to accomplish the gods’ work. This reassurance strengthens Yudhiṣṭhira’s resolve during the hardships of exile by interpreting their suffering and struggle within a larger divine purpose.