Shloka 14
Nahūṣa-Ājagara Saṃvāda: Yudhiṣṭhira’s Definition of Brāhmaṇa and the ‘Vedyam’ Debate
तेजस्तवोग्रं न सहेत राजन् समेत्य साक्षादपि वज्पाणि: न हि व्यथां जातु करिष्यतस्तौ समेत्य देवैरपि धर्मराज,“राजन! साक्षात् वज्रधारी इन्द्र भी आपसे भिड़कर आपके भयंकर तेजको नहीं सह सकते। धर्मराज! आपका कार्य सिद्ध करनेके लिये दो वीर सदा प्रयत्न करते हैं! गरुडध्वज भगवान् श्रीकृष्ण और शिनिके नाती वीरवर सात्यकि। ये दोनों आपके लिये देवताओंसे भी युद्ध करनेमें कभी कष्टका अनुभव नहीं करेंगे। नरदेवशिरोमणे! इन्हीं दोनोंके समान अर्जुन भी बल और पराक्रममें अपना सानी नहीं रखते। इसी प्रकार मैं भी बलमें किसीसे कम नहीं हूँ। जैसे भगवान् श्रीकृष्ण सम्पूर्ण यादवोंके साथ आपके प्रत्येक कार्यकी सिद्धिके लिये उद्यत रहते हैं, उसी प्रकार मैं, अर्जुन तथा अस्त्रोंके प्रयोगमें कुशल वीर नकुल-सहदेव भी आपकी आज्ञाका पालन करनेके लिये सदा संनद्ध रहा करते हैं
vaiśampāyana uvāca | tejastavograṃ na saheta rājan sametya sākṣād api vajrapāṇiḥ | na hi vyathāṃ jātu kariṣyatastau sametya devair api dharmarāja |
Vaiśampāyana nói: “Hỡi Đại vương, ngay cả Indra cầm Lôi Chùy (Vajrapāṇi), nếu đối mặt trực tiếp với ngài, cũng không thể chịu nổi hào quang dữ dội của ngài. Hỡi Dharmarāja, hai dũng sĩ ấy, dù phải giao chiến với chư thiên, cũng chẳng hề thấy khổ nhọc khi gắng sức để thành tựu ý nguyện của ngài.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral power of righteous kingship: when a ruler is grounded in dharma, his tejas (inner and royal radiance) becomes a force that even divine opponents are said to find hard to withstand. It also affirms steadfast loyalty—true allies do not shrink from hardship, even against overwhelming odds.
Vaiśampāyana narrates a moment of praise and reassurance addressed to Dharmarāja (Yudhiṣṭhira). He elevates the king’s stature by comparing his formidable tejas to something Indra himself could not bear, and he emphasizes that two devoted champions will strive to fulfill the king’s mission without fear, even if it meant confronting the gods.